Studija Univerziteta u Edinburghu otkriva pad koncentracije nitrata u arktičkim vodama u Fram Straitu od oko 2009. godine, koji je povezan s brzim gubitkom morskog leda. Povećana bentička denitrifikacija uklanja nitrat iz vode, što može ograničiti rast planktona i smanjiti energetsku osnovu lanca ishrane. Posledice uključuju rizik za morske vrste, uticaj na komercijalni ribolov u Severnom Atlantiku i smanjenu sposobnost oceana da skladišti ugljenik.
Nestanak Arktičkog Leda Izbriše Vitalni Nutrijent: Nitrate Padaju, Lanac Ishrane Je U Igrama
Photo Credit: iStock
Novo istraživanje Univerziteta u Edinburghu upozorava na neočekivani i zabrinjavajući efekat topljenja arktičkog leda: zajedno s ledom u mnogim oblastima opada i koncentracija nitrata — ključnog nutrijenta za rast planktona koji stoji na početku morskih lanaca ishrane.
Gde su zabeležene promene i kako su otkrivene
Tim naučnika analizirao je više od 20 godina uzoraka mora u području Sund Fram (Fram Strait), glavnog toka kojim arktičke vode ulaze u Atlantski okean. Podaci pokazuju konzistentan pad koncentracije nitrata u izlivnim arktičkim vodama od oko 2009. godine — period koji se poklapa s naglim smanjenjem morskog leda.
Mehanizam: bentička denitrifikacija i izloženost sunčevom zračenju
Kada se pliće arktičke oblasti duže izlažu suncu usled gubitka leda, dno postaje toplije i aktivira se bentička denitrifikacija — mikrobi u sedimentu ubrzano pretvaraju nitrat u azotni gas (N2) i na taj način trajno uklanjaju nitrat iz morskog stuba. To znači manje raspoloživog azota za fotosintetički plankton.
Marta Santos-García: "Godinama se očekivalo da će gubitak leda povećati rast fitoplanktona zbog veće sunčeve svetlosti. Sada vidimo da Arktik prelazi iz sistema ograničenog svetlom u sistem koji postaje ograničen dostupnošću nitrata."
Moguće posledice po ekosistem i klimu
Nitrat je esencijalan za rast većeg i nutritivno bogatijeg planktona. Ako se koncentracije nastave smanjivati, ekosistem može preći na dominance manjih planktonskih vrsta koje nose manje energije — što znači manje hrane za ribe, morske ptice i sisare. Takav pomak može da oslabi osnovu ribolovnih zona u Severnom Atlantiku i utiče na zajednice koje zavise od komercijalnog ribolova.
Pored toga, manji i ređi plankton slabije apsorbuje atmosferu CO2 kroz fotosintezu i transport do morskog dna, pa bi i sposobnost okeana da skladišti ugljenik mogla da opadne.
Šta dalje?
Profesor Raja Ganeshram i kolege ističu da je oko 2009. godine moguće pređen "tipping point" i da je važno pojačati monitoring kako bi se pratilo kako se promena prenosi kroz lanac ishrane. Potrebne su dodatne studije da se razjasni tempo promena, lokalne varijacije i potencijalni veliki efekti na komercijalne stokove i klimatske povratne mehanizme.
Zaključak: Gubitak arktičkog leda menja ne samo fizički pejzaž, već i hemiju mora — sa dalekosežnim posledicama po biodiverzitet, ribarstvo i ulogu Arktika u globalnom ciklusu ugljenika.
Pomozite nam da budemo bolji.
