Velika oblast morskog leda u Zapadnoj Antarktici — oko 150.000 kvadratnih milja (~388.500 km²) — nije se ponovo zaledila nakon zimskog talasa toplote. Nivo leda u tom regionu je oko 50% ispod proseka, a Copernicus je u junu 2025. zabeležio ukupno 12.6 miliona km² antarktičkog leda, što je ~1.3 miliona km² manje od proseka 1991–2020. Naučnici upozoravaju da raspad ledenih polica poput one kod Thwaites glečera može značajno doprineti globalnom porastu nivoa mora.
Ogromno Polje Morskog Leda Na Zapadnoj Antarktici Nije Se Ponovo Zaledilo — Naučnici Upozoravaju Na Rizik Od Rasta Nivoa Mora
National Snow and Ice Data Center - PHOTO: Sea ice concentration, June 14, 2026.
Satelitske analize pokazuju da velika oblast morskog leda u Zapadnoj Antarktici nije ponovo zaledila nakon zimskog talasa toplote, što predstavlja ozbiljan signal za naučnike i može doprineti ubrzanom porastu nivoa svetskog mora.
Šta pokazuju sateliti?
Grafike zasnovane na satelitskim podacima University of Colorado Boulder / National Snow and Ice Data Center ukazuju da je oko 150.000 kvadratnih milja morskog leda — približno 388.500 km² (otprilike površina Montane) — izostavljeno iz uobičajenog zimskog zaleđenog pojasa u tom delu Antarktika.
Sebnem Coskun/Anadolu via Getty Images - PHOTO: A view of a glacier during the 9th National Antarctic Science Expedition in Antarctica, March 6, 2025.
Koliko je to neobično?
Prema glaciologu Peteru Neffu sa Univerziteta Minesota, od 2015. godine antarktički morski led je u "novom, znatno smanjenom stanju" zbog rasta temperatura vazduha i okeana. Ove godine nivo morskog leda u Zapadnoj Antarktici je, po proceni, otprilike 50% ispod proseka za taj period.
Ključni faktori i temperaturne anomalije
Među verovatnim uzrocima su jačanje zapadnih vetrova i odgovori okeana na te vetrove, kao i anomalije niskog pritiska severno od Bellingshausen mora koje dovode topli vazduh iz viših širina i sprečavaju formiranje leda. Podaci NOAA pokazuju da su površinske temperature mora u tom području bile iznad proseka:
Jim Yungel./NASA - PHOTO: An edge of the Thwaites Ice Shelf.
- Jan–Apr: +1.8 do +5.4 °F (~+1.0 do +3.0 °C)
- Maj: ~+1.8 do +3.6 °F (~+1.0 do +2.0 °C)
- Jun: do ~+1.8 °F (~+1.0 °C)
- Prognoze za vazduh: do +18 °F (~+10 °C) iznad proseka u narednim danima
Šta to znači za glečere i nivo mora?
Glaciolozi posebno prate zapadni šelf Antarktika jer je veoma osetljiv. Ako bi se Ledeni pokrivač Zapadne Antarktike urušio u celini, studija International Thwaites Glacier Collaboration (2025) procenjuje potencijalni doprinos od preko 10 stopa (>3 m) porasta nivoa mora. Thwaites Glacier već doprinosi oko 4% trenutnog porasta nivoa mora, a njegova plutajuća ledena polica se nedavno ubrzano raspada — očekuje se odlamanje u narednim nedeljama ili mesecima, što bi dodatno ubrzalo doprinos tom rastu.
"U situaciji kada se zimi ne formira morski led, na proleće će biti manje leda koji može da se otopi," objašnjava Ellen Buckley (Univ. Illinois), dok Peter Neff ističe da su promene dramatične, ali u skladu sa dužim trendom smanjenja morskog leda.
Šira slika i podatci Copernicusa
Podaci programa Copernicus iz juna 2025. pokazuju ukupno oko 12.6 miliona km² antarktičkog morskog leda, što je oko 1.3 miliona km² manje od proseka za period 1991–2020. Naučnici upozoravaju da će se slični toplotni događaji verovatno pojavljivati češće kako se klima nastavlja zagrevati.
Šta to znači za čitaoce u Srbiji?
Iako se događaji dešavaju na udaljenom kontinentu, posredno utiču na globalni nivo mora i klimu — faktore koji mogu dugoročno uticati i na obale Evrope i Balkana. Praćenje ovakvih promena je važno za razumevanje budućih klimatskih i morskih rizika.
Napomena: Emperor penguin i Antarctic fur seal su nedavno uvršteni na IUCN listu ugroženih vrsta delom zbog promena u staništima izazvanih smanjenjem morskog leda.
Pomozite nam da budemo bolji.
