Australijski istraživači sa Griffith University otkrili su vezu između smanjene funkcije glifmatičkog sistema i sindroma hroničnog umora (ME/CFS). Studija (31 pacijent vs. 27 kontrola) koristila je neinvazivnu MRI-metodu za procenu protoka cerebrospinalne tečnosti i našla izraženiju disfunkciju u desnoj hemisferi. Veća disfunkcija korelirala je sa problemima sna i "mozgovnom maglom". Rezultati su preliminarni i zahtevaju veća, dublja istraživanja.
Po Prvi Put Povezana Disfunkcija Glifmatičkog Sistema Sa Sindromom Hroničnog Umora (ME/CFS)
(Daisy-Daisy/iStock/Getty Images)
Naše razumevanje mozga menja se zahvaljujući otkrićima o sistemu za "čišćenje" mozga — glifmatičkom (glymphatic) sistemu. Nova preliminarna studija istraživača sa Griffith University u Australiji dovodi u vezu disfunkciju ovog sistema sa simptomima sindroma hroničnog umora (ME/CFS).
The suspected structure of the human nasopharyngeal lymphatic plexus, based on findings in mice and monkeys. (Institute of Basic Science)
Šta je glifmatički sistem?
Glifmatički sistem je mreža kroz koju cerebrospinalna tečnost (CSF) prolazi duž peri-vaskularnih kanala i pomaže uklanjanju metaboličkog otpada iz mozga. Većina saznanja potiče iz eksperimenata na životinjama i ukazuje da je ovaj proces naročito aktivan tokom sna.
Diagram illustrating postmortem relocation of periarterial CSF tracers. (Mestre et al.,Trends in Neuroscience, 2024)
Detalji studije
Autori studije, objavljene u Frontiers in Neuroscience, skenirali su mozgove 31 osobe sa dijagnozom ME/CFS i uporedili ih sa 27 zdravih kontrola. Umesto invazivnog ubrizgavanja „tragera“ u CSF, koristili su neinvazivnu MRI-metodu koja procenjuje difuziju cerebrospinalne tečnosti u malim kanalima oko krvnih sudova kao indikator funkcije glifmatičkog sistema.
Hypothesized path of CSF circulation in the human brain. (Chen et al.,Front. Cell. Neurosci., 2025)
"Ovo je prvo istraživanje koje pomoću MRI-ja pokazuje smanjenu funkciju glifmatičkog sistema kod ME/CFS, pružajući mehanističko objašnjenje za inflamatorne promene prijavljene ranije," kaže dr Kiran Thapaliya, neuroimunolog koji je učestvovao u radu.
Ključni nalazi
Glavni rezultati pokazuju znakove smanjene funkcije glifmatičkog sistema kod osoba sa ME/CFS, koji su bili koncentrisani pretežno u desnoj hemisferi mozga. Intenzitet disfunkcije korelirao je sa jačim simptomima poremećaja sna i poteškoćama sa koncentracijom ("mozgovna magla"). Autori ističu da je hemisferna asimetrija ranije zabeležena i kod drugih neuroloških oboljenja, poput Parkinsonove bolesti, temporalne epilepsije i ALS-a.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Šta ovo znači?
Ako glifmatički sistem ne uklanja efikasno otpadne i toksične supstance, to može doprineti ili pogoršati inflamaciju u centralnom nervnom sistemu, što bi moglo biti jedan od faktora koji stoje iza neuroloških simptoma ME/CFS. Ova hipoteza poklapa se sa nalazima upalnih i imunoloških markera koji su ranije otkriveni kod pacijenata.
Ograničenja i naredni koraci
Studija je mala i preliminarna: uzorak od 31 pacijenta i 27 kontrola nije dovoljan za konačne zaključke. Metoda je indirektna i procenjuje protok CSF-a, a ne direktno snimanje celog sistema. Potrebne su veće, kontrolisane studije, po mogućnosti sa dugoročnim praćenjem i kombinacijom različitih metoda snimanja, kako bi se potvrdio uzročni odnos i razumele posledice asimetrije.
Autori se nadaju da će ovi rezultati podstaći razvoj neprouzročnih dijagnostičkih alata i novih terapeutskih pristupa za pacijente sa ME/CFS.
Studija: Frontiers in Neuroscience
Institucija: Griffith University, Australija
Ključni istraživači: Dr Kiran Thapaliya, dr Sonya Marshall-Gradisnik (National Center for Neuroimmunology and Emerging Diseases)
Pomozite nam da budemo bolji.
