Studija u Frontiers in Psychiatry otkriva da i šizofrenija i bipolarni poremećaj imaju smanjenu sinhronizaciju aktivnosti među udaljenim regijama mozga, pri čemu su promene izraženije kod šizofrenije. I obe grupe pokazuju izmene u mrežama za pamćenje, emocije i pažnju, dok su promene u oblastima za govor i prepoznavanje lica specifičnije za šizofreniju. Nalazi su ograničeni jednom tačkom merenja, malim uzorkom i mogućim efektima lekova, pa su potrebne veće longitudinalne studije.
Skenovi Mozga Otkrivaju Zajedničku Poremećenu Komunikaciju U Šizofreniji I Bipolarnom Poremećaju
(Andrew Brookes/Connect Images/Getty Images)
Nova studija pokazuje da osobe sa šizofrenijom i bipolarnim poremećajem imaju smanjenu sinhronizaciju aktivnosti između udaljenih regija mozga, pri čemu su promene opsežnije kod šizofrenije.
Kako je istraživanje sprovedeno
Psihijatar Li Zhang i saradnici sa Anhui Medical University (Kina) analizirali su resting‑state funkcionalne MRI snimke 89 osoba sa šizofrenijom, 57 osoba sa bipolarnim poremećajem tipa I i 45 zdravih kontrola, sve u starosnoj dobi od 18 do 50 godina. Tokom snimanja učesnici nisu izvršavali zadatke; istraživači su pratili prirodne fluktuacije moždane aktivnosti u stanju mirovanja.
YouTube Thumbnail
Glavni nalazi
Istraživači su mozak podelili na 90 regija i merili „funkcionalnu povezanost“ — koliko se aktivnosti različitih regija poklapaju tokom vremena. Oba klinička klastera pokazala su generalno niži stepen mrežne sinhronizacije u odnosu na zdrave kontrolne osobe, što znači da se aktivnost udaljenih regija ređe pokretala u istom ritmu.
Osim toga, obe grupe imale su izmene u komunikaciji regija koje učestvuju u pamćenju, emocijama, pažnji, vidu i senzornoj obradi. Posebno su zabeležene jače veze između mreža koje usmeravaju pažnju i onih uključenih u pamćenje i emocije.
The researchers defined five modular structures of brain functional networks. (Zhang et al.,Front. Psychiatry, 2026)
Kod šizofrenije su promene bile šire: slabija komunikacija unutar senzornomotornog sistema, ali pojačane veze unutar sistema za pamćenje i emocije, kao i promene u regijama odgovornim za obradu zvuka, jezika i prepoznavanje lica — razlike koje nisu uočene kod bipolarnog poremećaja.
Tumačenje i ograničenja
Rezultati sugerišu da šizofrenija i bipolarni poremećaj dele neke obrasce poremećene moždane komunikacije, dok su promene kod šizofrenije obimnije. Studija međutim ne dokazuje uzročnost: snimci su snimani u jednoj tački vremena, stoga nije jasno da li su promene prethodile bolesti, posledica su bolesti ili lečenja, ili variraju sa simptomima.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Autori su takođe ukazali na nekoliko ograničenja: relativno mali uzorak, učesnici u različitim fazama bolesti, mogući uticaj medikamenata, upotreba grube 90‑regione mape mozga i unapred definisanih mrežnih kategorija koje su mogle oblikovati rezultate.
Šta ovo znači za kliničku praksu i dalje istraživanje
Iako su otkriveni potencijalni mrežni obrasci koji bi jednog dana mogli poslužiti kao biomarkeri za dijagnozu, prognozu ili praćenje terapije, trenutno skeniranja ne mogu da zamene kliničku procenu pojedinca. Potrebne su veće longitudinalne studije koje prate ljude od prve epizode, idealno pre početka terapije, kako bi se utvrdilo stabilnost ovih obrazaca i njihov odnos sa simptomima i odgovorom na lečenje.
„Osnovne abnormalnosti mreža mogle bi služiti kao biomarkeri za dijagnozu, prognozu, vođenje lečenja i praćenje terapije,“ navode autori.
Studija je objavljena u Frontiers in Psychiatry. Otkrića se uklapaju u širu sliku biološkog preklapanja između ovih poremećaja — nedavna genetska analiza ukazala je na približno 70% zajedničkih genetskih uticaja između šizofrenije i bipolarnog poremećaja.
Pomozite nam da budemo bolji.
