Ekstremne vrućine u regionima kao što je Afar u Etiopiji i delovima Somalije sve više ugrožavaju deve, tradicionalno otpornu stoku. Studije i veterinarska zapažanja beleže rast smrtnosti, bolesti i smanjenje proizvodnje mleka; u nekim delovima Somalije smrtnost dostiže i do 73%. WMO upozorava na ubrzano zagrevanje Severne Afrike, a pastiri se sele u potrazi za vodom i pašnjacima. Stručnjaci pozivaju na hitne i ciljane intervencije — od snabdevanja vodom do poboljšanog veterinarskog nadzora.
Čak Ni "Brodovi Pustinje" Ne Mogu Više: Deve U Africi Pogođene Ekstremnim Vrućinama
Livestock herders in the Horn of Africa and North Africa have switched to camels over the years because of their famed resilience [Reuters]
Deve su vekovima bile poznate kao "brodovi pustinje" — prilagođene su suši i velikim vrućinama. Ipak, nova serija ekstremnih talasa vrućine u Afaru, Somaliji, severnoj Africi i Afričkom rogu pokazuje da ni ove otporne životinje više ne mogu da izdrže bez značajnih gubitaka.
Camels carry bricks of salt cut from the mineral-laden lakes in the Danakil Depression, where temperatures can top 50C [Corbis via Getty Images]
Svjedočanstva pastira
U regionu Afar na severoistoku Etiopije, jedan od najtoplijih i najsuših delova planete, nomadi i dalje vode karavane deva koje prevoze sol iz mineralno bogatih jezera Danakilske depresije. Ali pastiri poput Alija Umera iz Semere opisuju dramatične promene:
Hassan Nuya Guyo, a vet in north-eastern Kenya, says in the last two years there has been a 15% increase in camel deaths in the area he oversees [Hassan Nuya Guyo]
"Vidim kako moje deve pate od ekstremne vrućine," kaže Umer. "Dobijaju žuljeve na šapama, oči im suze, vruć pesak peče kožu i troši dlaku. U poslednjih mesec dana izgubio sam osam teleća."
Podaci, studije i veterinarska zapažanja
Naučnici, veterinarski radnici i više studija ukazuju na porast stresa, dehidracije, bolesti i smrtnosti među devama. Studija iz 2025. zasnovana na percepciji stočara u južnoj Etiopiji navodi da klimatska varijabilnost i visoke temperature negativno utiču na zdravlje, produktivnost i reprodukciju deva. U Somaliji je istraživanje iz juna pokazalo da je sušom izazvana smrtnost pogodila skoro 46% domaćinstava koja drže deve; u regionu Sool zabeležen je nivo smrtnosti od gotovo 73%.
Experts say camels comfortably beat the heat up to around 40C by mainly allowing their body temperature to fluctuate by several degrees throughout the day [Getty Images]
Veterinari u regionu takođe beleže rast problema: u Marsabitu, Kenija, veterinari prijavljuju više slučajeva hipertermije i oko 15% porasta smrtnosti deva u poslednje dve godine.
Pastoralists who rely on camels for milk are suffering as studies show that heat stress has reduced yields [AFP via Getty Images]
Zašto se situacija pogoršava
Ekstremna vrućina direktno utiče na životne funkcije deva — iako ove životinje podnose temperature do otprilike 40°C zahvaljujući variranju telesne temperature, koncentrisanom urinu i gustoj dlaci, dugotrajni talasi sa temperaturama često iznad 41–45°C oštećuju ćelije, slabe imuni sistem i dovode do smanjenog unosa hrane, pada proizvodnje mleka i reproduktivnih problema.
Ali Umer says that within the last month he has lost eight camel calves because of the extreme heat [Ali Umer]
WMO u izveštaju "State of the Climate in Africa 2025" beleži da se Severna Afrika zagreva brzinom od oko 0,43°C po deceniji (1991–2025), a neke zemlje regiona prijavile su temperature iznad 50°C u 2024. Ekstremna toplota ubrzava isparavanje tla i transpiraciju biljaka, smanjujući dostupne resurse vode i vegetacije, dok nedostatak hladovine i ograničene veterinarske usluge pogoršavaju posledice.
[BBC]
Posledice za pastire i moguća rešenja
Mnogi pastiri napuštaju istorijske oblasti za uzgoj deva i sele se južnije u potrazi za vodom i zelenilom — i ne radi se samo o sezonskoj migraciji već o trajnom preseljenju. Humanitarne organizacije upozoravaju i na ekonomske posledice: cene vode su u nekim delovima Somalije porasle i do 2.000%.
Stručnjaci pozivaju na ciljane intervencije tokom perioda visokog rizika: strateško snabdevanje vodom, dopunska ishrana, povećano praćenje bolesti, pristup veterinarskim uslugama i kreiranje hladovinskih tačaka. Kako kaže Prof. Abdelmadjid Chehma, "deve su i dalje poslednja linija odbrane stočara, ali intenzitet aktuelnih talasa vrućine ozbiljno ugrožava njihove vitalne funkcije".
Šta dalje?
Prateći kombinaciju naučnih analiza, lokalnih zapažanja i hitnih mera upravljanja stokom, vlasti i humanitarne organizacije mogu ublažiti najgore efekte. Međutim, rastuće temperature i učestalost ekstremnih događaja zahtevaju dugoročne klimatske i razvojne strategije kako bi se sačuvali stočarski sistemi koji zavise od deva.
Reportaža i podaci izvorno su prikupljeni i objavljeni od strane BBC-a uz dopunu relevantnih studija i izveštaja.
Pomozite nam da budemo bolji.
