Američki naučnici otkrili su genetski jedinstvene avokade u vlažnim nizinama Nikaragve, koje su po poreklu verovatno dopremljene iz Južne Amerike pre oko 5.000 godina. Istraživanje je analiziralo 47 lokalnih landreisa (32 iz Nikaragve) i uporedilo ih sa više od 200 poznatih linija, otkrivši vezu sa populacijama na obali Kolumbije. Lokalni primerci pokazuju veću otpornost na root rot i bolju prilagodljivost toplijim, vlažnim uslovima, što ih čini vrednim za očuvanje i oplemenjivanje komercijalnih sorti.
Jedinstveni avokadi iz Nikaragve mogli bi zaštititi komercijalne sorte
Some of the special avocados growing in Nicaragua. (Kevin Wann via SWNS)
Američki istraživači otkrili su genetski jedinstvene varijetete avokada u vlažnim nizinama Nikaragve koji bi mogli postati važan izvor otpornosti i genetske raznovrsnosti za globalnu industriju avokada.
Šta su naučnici otkrili?
U novom istraživanju objavljenom u časopisu Plants People Planet, tim predvođen arheobotaničarem Kevinom Wannom analizirao je DNK lišća avokada prikupljenog u Nikaragvi, Hondurasu i južnom Meksiku. Od 47 lokalnih landreisa koje su uzeli, 32 su potekla iz Nikaragve. Upoređivanjem sa preko 200 ranije objavljenih linija, naučnici su utvrdili da su niskoplaninski primerci iz Nikaragve genetski povezani sa populacijama duž kolumbijske obale, što ukazuje na istorijsko pomeranje biljke iz Južne u Centralnu Ameriku pre oko 5.000 godina.
Farmers and gardeners taught researchers how they cultivate these local avocados. (Kevin Wann via SWNS)
Zašto je otkriće važno?
Većina komercijalnih avokada u svetu (preko 80% globalne proizvodnje 2024. činio je sorata Hass) potiče iz kloniranih zasada, što ih čini genetski skoro identičnim i ranjivim na iste bolesti i klimatske promene. Lokalni landreisi iz nizinâ Nikaragve, prema izjavama domaćih uzgajivača, nisu pokazivali simptome truleži korena (root rot) i deluju bolje prilagođeni toplijim i vlažnijim uslovima. To ih čini vrednim izvorom gena koji bi mogli pomoći u oplemenjivanju i očuvanju komercijalnih sorti.
Metode i zapažanja na terenu
Istraživači su kombinovali gensku analizu i etnografske intervjue s lokalnim baštovanima i farmerima kako bi razjasnili poreklo i način uzgoja ovih varijeteta. Tokom jedne posete, Wann je čak probao avokado koji mu je ponudio lokalni farmer, što ilustruje blisku vezu zajednica i biljaka koje čuvaju tu raznolikost.
The avocado diversity preserved in Central America's lowlands could help protect commercial avocados from the fate of other crops like bananas. (Kevin Wann via SWNS)
Kevin Wann: "Postoji mnogo šira genetska raznolikost avokada nego što je nauka do sada dokumentovala — to može pomoći u očuvanju komercijalnih stabala koja su ranjiva na bolesti."
Pretnje i preporuke
Iako ovi landreisi predstavljaju dragocen genetski izvor, istraživači navode da su neki stari primerci posečeni kako bi se oslobodio prostor za komercijalne zasade. Gubitak lokalne raznovrsnosti ugrozio bi buduće mogućnosti oplemenjivanja i otpornosti na bolesti. Autori preporučuju očuvanje i dokumentovanje landreisa i uključivanje lokalnih zajednica u programe zaštite genetskih resursa.
Zaključak
Otkrivena genetska raznovrsnost u niskim predelima Centralne Amerike može postati ključni resurs za jačanje otpornosti komercijalnih sorti avokada na bolesti i klimatske promene. Očuvanje tih lokalnih varijeteta i njihova saradnja sa savremenim programima oplemenjivanja predstavljaju praktičan put za zaštitu industrije koja godišnje proizvodi milione tona avokada.
Pomozite nam da budemo bolji.
