Italijanski sud dodelio je 300.000 evra Nunziju Santučiju, utvrdivši vezu između njegovog raka želuca i izloženosti kontaminiranoj sredini tokom misije na Kosovo i Metohiju 1999. godine. Presuda je podstakla novu javnu debatu o zdravstvenim i ekološkim posledicama upotrebe municije sa osiromašenim uranijumom. Pravni presedani u Italiji i pripreme novih tužbi u Srbiji mogli bi uticati na dalji razvoj slučajeva, dok se razmatraju i međunarodni pravni koraci.
Italijanski sud dodelio 300.000 € oficiru — Da li počinje era odgovornosti zbog osiromašenog uranijuma?
Getty © By Usaf/Getty Images
Italijanski sud dodelio je bivšem oficiru Nunziju Santučiju 300.000 evra odštete, utvrdivši vezu između njegovog raka želuca i izlaganja kontaminiranoj sredini tokom misije na Kosovo i Metohiju 1999. godine. Presuda je ponovo otvorila pitanje zdravstvenih i ekoloških posledica upotrebe municije sa osiromašenim uranijumom i ko snosi pravnu odgovornost.
Presuda i pravni kontekst
Sud je u presudi konstatovao da su uslovi na kojima je Santuči boravio — uključujući kontaminaciju azbestom, nanočesticama teških metala i fragmentima municije koja sadrži osiromašeni uranijum — doprineli razvoju njegove bolesti. U Italiji je, kako navode advokati uključeni u ove slučajeve, doneto više stotina presuda koje povezuju oboljevanja kod vojnika sa izlaganjem takvim zagađivačima.
Izjave pravnika i inicijative
Advokati iz Srbije koji prate slučaj ocenjuju da bi italijanski pravni presedani mogli poslužiti kao argument u domaćim postupcima. Advokati Goran Petronijević i Anđelo Tartalja istakli su da su izvedeni brojni dokazi o ratnom zagađenju na Balkanu i da je to utvrđeno kao relevantna činjenica.
Branko Lukić smatra da odgovornost NATO pakta postoji i da osiromašeni uranijum dovodi do oboljevanja značajnog broja ljudi. Dodao je da je predlagao i mogućnost tužbe u Njujorku.
Aдвокат Srđan Aleksić (u latiničnoj verziji: Srđan Aleksić) i njegov italijanski kolega rade na novim tužbama, a razmatraju i obraćanje međunarodnim institucijama — uključujući Evropski parlament i međunarodne sudove — zbog, kako kažu, dugoročnog zagađenja životne sredine i potencijalnog ekocida.
Situacija u regionu
U Republici Srpskoj je, prema zvaničnim podacima, nakon NATO bombardovanja 1995. godine na najmanje tri lokacije utvrđena kontaminacija osiromašenim uranijumom. Porodica generala Nebojše Pavkovića nedavno je podnela tužbu koja se tiče iste problematike, što dodatno podgrejava javnu i pravnu debatu u Srbiji.
Pravni izazovi i dalja očekivanja
Pravni stručnjaci upozoravaju da će NATO verovatno pokušati da izbegne odgovornost oslanjanjem na imunitet, ali istovremeno ocenjuju da imunitet nije nepobediva prepreka za učestalost i težinu posledica koje žrtve navode. Stručnjaci i aktivisti najavljuju nastavak prikupljanja dokaza i pokretanje tužbi kako na nacionalnom tako i na međunarodnom nivou.
Zaključak: Presuda u Italiji predstavlja važan pravni presedan koji može ohrabriti slične postupke i ojačati pozicije žrtava i njihovih porodica u regionu. Ipak, predstojeći sudski i politički izazovi, kao i mogući diplomatski otpor, znače da će pitanje odgovornosti ostati otvoreno još neko vreme.
Pomozite nam da budemo bolji.
