Nova studija na miševima identifikovala je Pdyn-označene enterične neurone u debelom crevu koji mogu istovremeno uticati na pokretljivost i izazvati ponašanja povezana sa bolom. Eks vivo stimulacija ubrzava pomeranje fekalnih kuglica, dok in vivo stimulacija ne menja količinu stolice, ali izaziva znakove nelagodnosti. Neuroni takođe nose receptore za citokine, što sugeriše moguću direktnu reakciju na zapaljenje. Studija je preprint i nalazi će zahtevati potvrdu u daljim istraživanjima, uključujući rad na ljudskim uzorcima.
Naučnici Otkrili Enterične Neurone Koji Mogu Uticati Na Zatvor I Bol
(Sebastian Kaulitzki/Science Photo Library/Getty Images)
Zatvor i bol u stomaku često se javljaju zajedno, ali nije jasno kako nervni sistem creva koordinira kretanje sadržaja i senzacije koje iz toga proizlaze. Nova studija na miševima identifikovala je specifičnu grupu enteričnih neurona označenih putem gena Pdyn koja može doprineti oba procesa.
YouTube Thumbnail
Šta su istraživači uradili?
Istraživači su pretraživali podatke o ekspresiji gena kako bi pronašli marker koji razlikuje senzorne neurone unutar zida creva od senzora koji povezuju crevo sa mozgom i kičmenom moždinom. Analiza je ukazala na gen Pdyn, koji kodira protein prodynorphin (prekursor dinorfina). Koristeći genetski modifikovane miševe, tim je pratio Pdyn-pozitivne neurone i utvrdio da su koncentrisani u enteričnom nervnom sistemu debelog creva, pri čemu su neke od tih ćelija povezane sa mrežom koja kontroliše motilitet.
Pain behaviors were much greater in mice that had their Pdyn neurons stimulated than mice that didn't. Both produced similar numbers of stools, however. (Verbaro et al., bioRxiv, 2026)
Glavni eksperimenti i nalazi
Električne karakteristike ovih neurona pokazale su brze, kratkotrajne odgovore — po jedan ili dva impulsa pri stimulaciji, a zatim utišavanje i pored održane stimulacije. Istraživači su potom koristili optogenetiku (aktivaciju svetlom) da ciljano uključe Pdyn-neurone:
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
- Eks vivo (izolovano debelo crevo): stimulacija ovih neurona povećala je šanse da se fekalne kuglice pomere napred, što pokazuje da enterični nervni sistem sam po sebi može da doprinese pokretljivosti.
- In vivo (živi miševi): ista stimulacija nije promenila količinu stolice, ali je izazvala ponašanja koja se tumače kao znakovi nelagodnosti ili bola (ukočenost i stiskanje oko očiju).
„Ovi neuroni bi mogli direktno reagovati na zapaljenje,“ rekao je Daniel Verbaro, jedan od autora studije.
Tim je takođe otkrio da Pdyn-neuroni eksprimišu podjedinice receptora za citokine u zdravim miševima, što ukazuje da bi mogli direktno odgovarati na inflamatorne signale, mada to još nije eksperimentalno potvrđeno.
Šta to znači za ljude i kliničku praksu?
Slične vrste enteričnih neurona identifikovane su i u ljudskim tkivima, ali njihova uloga u regulaciji motiliteta i senzaciji bola kod ljudi ostaje nepoznata. Autori smatraju da razumevanje ovih ćelija može pomoći pri razvoju terapija koje ciljaju ili motilitet ili bol — ili oboje — kod stanja poput hroničnog zatvora i sindroma iritabilnog creva (IBS). Međutim, važno je naglasiti:
- Studija je rađena na miševima i dostupna kao preprint na bioRxiv.
- Nalazi nisu prošli peer review i moraju se potvrditi daljim istraživanjima.
- Direktan uticaj na ljudske bolesti nije dokazan u ovom radu.
Zaključak: Iako preliminarni, rezultati ukazuju na to da specifična populacija enteričnih neurona označenih Pdyn može koordinisati kretanje crevnog sadržaja i istovremeno doprineti percepciji bola ili nelagodnosti. Dalja istraživanja će razjasniti da li i kako ovi nalazi mogu da se prebace na ljude i da li predstavljaju cilj za terapiju inflamatornih ili motoričkih poremećaja creva.
Napomena: Rad je dostupan kao preprint i još nije prošao naučnu recenziju (peer review).
Pomozite nam da budemo bolji.
