Eparhija raško‑prizrenjska izdala je saopštenje povodom najava o primeni novih propisa iz oblasti turizma na prostoru Kosova i Metohije, naglašavajući potrebu jasnog razlikovanja između komercijalnog turizma i verskih pokloničkih putovanja.
Iz Eparhije poručuju da očekuju da primena novih propisa bude sprovođena uz potpuno poštovanje zajemčenih prava: slobode veroispovesti, slobode kretanja, slobodnog pristupa vernicima verskim objektima, kao i posebnog pravnog položaja i prava koja Srpska pravoslavna crkva ima na Kosovu i Metohiji.
„Samo takvim pristupom moguće je istovremeno obezbediti zakonito uređenje turističke delatnosti i nesmetano ostvarivanje osnovnih ljudskih prava i sloboda“, navodi se u saopštenju.
Eparhija je navela da su pokloničke grupe vraćene sa poseta manastirima prijavile deljenje letaka od strane policije sa informacijom Ministarstva kulture i turizma o primeni Zakona o turizmu, koji prema objavama stupa na snagu 1. avgusta 2026. godine.
Šta zakon predviđa
Prema informacijama koje prenosi Eparhija, lica koja profesionalno obavljaju poslove turističkog vodiča i vode organizovane grupe u turističke svrhe moraju posedovati odgovarajuću licencu. Organizovane grupe koje dolaze sa stranih vodičem bez licence morale bi tokom boravka biti u pratnji lokalnog vodiča licenciranog na Kosovu i Metohiji, uz moguće novčane kazne za nepoštovanje tih pravila.
Zabrinutost Eparhije
U pojedinim medijima izrazila se zabrinutost da bi primena odredbi mogla ograničiti pristup manastirima za organizovane pokloničke grupe Srpske pravoslavne crkve ukoliko se uslovi tumače rigidno. Eparhija upozorava da manastiri nisu isključivo turističke destinacije već žive svetinje — mesta bogosluženja, molitve i monaškog života, koje vernici posete kao poklonioci radi učešća u bogosluženjima, poklonjenja svetim moštima i traženja duhovnog saveta.
Eparhija jasno ističe da ne osporava pravo nadležnih institucija da regulišu profesionalno vođenje turista i komercijalne turističke usluge, ali upozorava da regulativa ne sme biti tumačena tako da verska poklonička putovanja uz pastirsku pratnju, učešće u bogosluženjima i uobičajeni verski život manastira budu izjednačavani sa profesionalnim turističkim uslugama.
Ni jedno tumačenje turističkih propisa, prema saopštenju, ne može umanjiti pravo Srpske pravoslavne crkve da samostalno uređuje verski život u svojim manastirima, niti sme zadirati u njenu nadležnost u pogledu bogosluženja, pastirske delatnosti, duhovne pouke i predstavljanja sopstvene duhovne, istorijske i kulturne baštine.
Apel za dijalog
Eparhija poziva nadležne institucije i verske zajednice na otvoren dijalog kako bi se jasno definisala pravila koja štite i pravo na uređivanje verskog života i bezbedno, zakonito obavljanje turističkih delatnosti. Cilj je postići balans koji će omogućiti poštovanje zakona bez narušavanja versnih sloboda i pristupa svetinjama.
