Potres magnitude 6,8 pogodio je prefekturu Kumamoto u 16:27, prouzrokujući smrt 13 ljudi i stotine povređenih. Rani podaci USGS‑a ukazuju da je riječ o plitkom strike‑slip rasjedanju unutar gornje Evroazijske ploče, što pojačava učinak podrhtavanja u naseljenim područjima. Precizno utvrđivanje koji su se rasjedi aktivirali zahteva terenska posmatranja i višekratne satelitske radarske snimke.
Zašto je potres u Kumamotu neuobičajen: plitka kopnena aktivnost pogodila naselja
Why the Kumamoto earthquake is unusual compared to most tremors that hit Japan
Potres magnitude 6,8 pogodio je prefekturu Kumamoto na ostrvu Kjušu u 16:27 po lokalnom vremenu, usmrtivši najmanje 13 osoba i povredivši stotine. Snažno podrhtavanje izazvalo je značajnu štetu na javnoj infrastrukturi: u gradu Kashima srušio se drugi sprat tržnog centra i kupci su ostali zarobljeni, a oštećeni su i mostovi i stambene zgrade.
A general view shows damage to part of the Aeon Mall Kumamoto in Kashima, Kumamoto Prefecture (AFP/Getty)
Šta su dosadašnje analize pokazale?
US Geological Survey (USGS) objavio je prve analize prema kojima je potres bio plitak i nastao usled strike‑slip pomeranja duž rasjeda — tipa kretanja gde se blokovi stena pomeraju bočno jedan u odnosu na drugi. Iako su u javnim objašnjenjima često pominjani i thrust (gurnuće jednog bloka preko drugog) kao primer kopnenih događaja, u ovom slučaju inicijalni inversni modeli upućuju na strike‑slip mehanizam, dok konačno određivanje tačnih rasjeda zahteva dodatna terenska i satelitska istraživanja.
A drone view shows a damaged bridge after an earthquake with a magnitude of 7.1 struck Japan's southern Kumamoto Prefecture, in Yatsushiro (Reuters)
"Ovi potresi su manji od velikih subdukcijskih događaja, ali pošto su bliže urbanim centrima, mogu izazvati ozbiljno podrhtavanje na mestima koja su najvažnija," pišu seizmolozi Judith Hubbard i Kyle Bradley u biltenu Earthquake Insights.
Geološki kontekst
Japan se nalazi na preseku više tektonskih ploča i duž obala ga okružuju velike subdukcione zone. Analize ukazuju da se ovaj potres dogodio nekoliko stotina kilometara severozapadno od Rijukyu jarka (Ryukyu Trench), gde se Filipinska morska ploča podvlači pod Japan. Međutim, plitka dubina i stil rasjeda sugerišu da je potres nastao unutar gornjeg dela Evroazijske ploče, a ne direktno na glavnim subdukcijskim granicama.
This aerial image shows rescuers working at the house collapsed by an earthquake (AP)
USGS navodi da Filipinska ploča konvergira prema Evroazijskoj brzinom od oko 58 mm godišnje u tom području, što doprinosi dugoročnoj složenosti napona u lokalnim rasjedima.
Zašto je ovaj potres naročito opasan?
Plitki kopneni potresi često imaju manju magnitude od velikih subdukcijskih događaja, ali se dešavaju bliže površini i naseljenim mestima — zbog toga mogu izazvati snažno lokalno podrhtavanje i veliku materijalnu štetu. Takođe, podzemni sistem rasjeda u Japanu je veoma složen i velike rupture mogu aktivirati više grana rasjeda na širokom području.
Šta sledi?
Seizmolozi i geolozi će u narednim danima sprovoditi terenska ispitivanja, prikupljati satelitske radarske snimke i analizirati seizmičke podatke kako bi precizirali koji su se rasjedi aktivirali i na kojoj dubini je došlo do rupture. Takva istraga je ključna za razumevanje rizika i planiranje obnove i preventivnih mera.
Napomena: Sve brojke i preliminarne interpretacije potiču iz javno dostupnih informacija USGS‑a i izjava seizmologa; konačne procene mogu se promeniti nakon detaljnih terenskih i satelitskih analiza.
Pomozite nam da budemo bolji.
