Nova studija u PNAS pokazuje da Antarktik prelazi iz pasivnog skladišta žive u aktivan izvor tog metala zbog kombinacije istorijskih emisija i topljenja glečera. Analiza 16 sedimentnih jezgara otkriva prosečan porast žive od oko 160%, dok je doprinos žive koje glečeri oslobađaju procenjen na 550% od industrijalizacije. Istraživači upozoravaju na rizik pretvaranja u metilživu i potrebu za boljim merenjima i monitoringom.
Antarktik Postaje Izvor Žive — Topljenje Glečera Oslobađa Zaostalu Toksičnu Živu
Photo Credit: iStock
Nova studija objavljena u časopisu PNAS upozorava da Antarktik polako prelazi iz uloge pasivnog skladišta žive u aktivan izvor tog toksičnog metala. Kombinacija istorijskih ljudskih emisija i ubrzanog topljenja glečera dovodi do ponovnog oslobađanja žive u obalne morske vode.
Glavni nalazi
Istraživači su analizirali 16 sedimentnih jezgara uzetih sa morskog dna u blizini Antarktičkog poluostrva. U poređenju sa preindustrijskim uslovima, gotovo svako jezgro pokazuje znatno povećanje koncentracija žive nakon industrijalizacije — prosečno oko 160%. Porast je bio posebno izražen od 1950-ih godina.
Modeli i hemijske analize istraživanja ukazuju da je količina žive koju glečeri prenose u obalne vode porasla za oko 550% od početka industrijske ere. Autori procenjuju da je otprilike 56% žive u sedimentima posledica atmosferske depozicije, dok ostatak potiče iz otapanja glečera, vremenskog razaranja i erozije.
Zašto je to važno
U životnoj sredini elementarna živa može se pretvoriti u metilživu, mnogo otrovniji oblik koji lako bioakumulira i biomagnifikuje kroz hranidbeni lanac. U antarktičkim ekosistemima metilživa može preći iz planktona na kril, ribe, morske ptice i sisare. Pošto se deo krila i ribe ponekad koristi i u komercijalnom ribolovu, toksin iz udaljenog regiona ima potencijal da stigne i do ljudske ishrane.
Maodian Liu (Peking University): Klimatske promene deluju kao pojačivač ciklusa žive — globalno zagađenje živom i klimatske promene nisu nezavisni problemi.
Stručnjaci koji nisu bili uključeni u studiju, poput Charlesa Driscolla sa Syracuse University, ukazuju da se slični procesi beleže i u drugim hladnim regionima, na primer u Arktiku, gde otapanje permafrosta oslobađa ranije zarobljenu živu.
Metodologija i ograničenja
Autori su kombinovali zapise iz sedimenata, hemijske analize i modeliranje da bi razdvojili udio atmosferske depozicije od žive oslobođene topljenjem leda. Ipak, istraživanje je prostorno ograničeno na obalu Antarktičkog poluostrva, pa još nije jasno u kojoj meri su ti trendovi reprezentativni za ceo kontinent. Takođe, ne zna se tačno koliko od oslobođene žive prelazi u metilživu u hladnim antarktičkim vodama.
Preporuke
Autori i komentatori pozivaju na unapređeno merenje i dugoročni monitoring koncentracija žive i procesa metilacije u Južnom okeanu. Čak i ako globalne emisije žive budu smanjene, metal koji je već zarobljen u ledu mogao bi predstavljati dugoročan izvor zagađenja dok se topljenje nastavlja.
Zaključak: Studija naglašava kako klimatske promene i nasleđe industrijske zagađenosti mogu delovati zajedno, povećavajući rizik od toksične kontaminacije ekosistema i potencijalno utičući i na ljudsku ishranu.
Pomozite nam da budemo bolji.
