Letnji požari u Evropi otkrili su zakopane bombe i mine iz Prvog i Drugog svetskog rata koje predstavljaju neposredan rizik za vatrogasce i stanovništvo. Klimatske promene — ekstremne temperature, suša i niži vodostaji — doprinose izlaganju i reaktivaciji ovih eksploziva. Belgija, Francuska, Nemačka, Holandija i zemlje dunavskog sliva zabeležile su pronađene i eksplodirane naprave. Stručnjaci upozoravaju da će slični incidenti verovatno postati češći i pozivaju na veću spremnost i razminiranje.
Požari u Evropi Otkrivaju Zakopane Bombe i Mine — Nasleđe Ratova Koje Klimatske Promene Izbacuju Na Površinu
FILE - Members of a bomb disposal unit, Dieter Schwaetzler, left, and Rene Bennert sit next to 1.8 ton World War II bomb after defusing it in Frankfurt, Germany, Sept. 3, 2017. (AP Photo/Michael Probst, File)(AP Photo/Michael Probst)
Požari koji su ovog leta harali velikim delovima Evrope otkrili su i povukli u prvi plan jednu zaboravljenu opasnost: zakopanu neeksplodiranu municiju iz Prvog i Drugog svetskog rata. Zapuštene bombe, mine i druga eksplozivna sredstva iz perioda ratova izlaze na videlo usled kombinacije ekstremne toplote, suše i promena u vodostajima reka — i predstavljaju direktan rizik za vatrogasce, spasilačke ekipe i lokalno stanovništvo.
FILE - Smoke rises from a field scorched by a wildfire near Waimes, Belgium, Aug. 17, 2026. (Photo AP/Marius Burgelman, File)(AP Photo/Marius Burgelman)
Primeri i posledice
Tokom požara prijavljene su detonacije i pronalasci u više zemalja: Francuskoj, Belgiji, Nemačkoj i Holandiji. Veliki požar blizu Bordoa otkrio je skladište municije verovatno iz Drugog svetskog rata. U belgijskim Visokim Fenovima (High Fens) i oko Elsenborna zabeležene su sporadične detonacije, a lokalne službe za vanredne situacije prilagođavaju intervencije kako bi računale na prisustvo zakopanih eksploziva.
Bernard Collard runs a metal detector over a field in the Elsenborn area of Krinkelt, Belgium, Friday, Aug. 21, 2026. (AP Photo/Valentin Bianchi)(AP Photo/Valentin Bianchi)
U mnogim delovima Belgije se svake godine navode stotine do hiljade pronalazaka; belgijska Služba za uklanjanje i uništavanje eksplozivne municije reaguje na više od 3.000 poziva godišnje i uništava između 200 i 250 tona oružja ostalog iz oba svetska rata.
FILE - World War I shells, some marked in pink are suspect gas shells, are piled in a warehouse at the explosive disposal facility (DOVO) in Poelkapelle, Belgium, April 21, 2015. (AP Photo/Geert Vanden Wijngaert, File)(AP Photo/Geert Vanden Wijngaert)
Rizik koji pogoršava klima
Stručnjakinja Sarah Njeri sa School of Oriental and African Studies upozorava da klimatske promene deluju kao katalizator koji "odkapa" i reaktivira ranije stabilnu, zakopanu municiju. Istraživanja, uključujući analize World Weather Attribution, ističu da su obilne padavine na početku godine dovele do bujanja vegetacije, koja je potom poslužila kao gorivo za letnje požare pod uticajem visokih temperatura, niskog vlažnosti i jakih vetrova.
FILE - Charlotte Cardoen-Descamps points out different types of World War I shells that were found on her farm in Poelkapelle, Belgium, May 4, 2007, in what is known as the "iron harvest". (AP Photo/Virginia Mayo, File)(AP Photo/Virginia Mayo)
Rizici na rekama i mostovima
Suša i niski vodostaji takođe su otkrili pomorske mine i bombe u rekama i na obalama: primeri uključuju izvlačenje mina iz Dunava u Slovačkoj, bombu kod Mosta Margarite u Budimpešti i pronalazak bombe na suvoj Rajni u Nemačkoj.
Šta to znači za građane i spasioce
Toplota i direktan kontakt s vatrom mogu izazvati detonaciju starih eksploziva, zbog čega su intervencije u pogođenim područjima posebno opasne. Stručnjaci i istoričari koji rade na poljima nekadašnjih bitaka (kao što su Hurtgen šuma i Elsenborn Ridge) ističu da je neophodna kombinacija opreza, profesionalnog razminiranja i informisanosti javnosti.
- Prijavljivanje i bezbednost: Ako naiđete na sumnjivi predmet, ne dirajte ga i odmah obavestite nadležne službe.
- Evakuacije i kontrole: U zonama požara i niskog vodostaja vlasti mogu privremeno zatvoriti mostove, šumske puteve i delove obale radi bezbednog uklanjanja municije.
- Kontrolisane detonacije: Nadležne ekipe obično uklanjaju ili kontrolisano detoniraju pronađene predmete kako bi smanjile rizik.
Kako se klimatski uslovi menjaju, eksperti očekuju da će pronalasci i incidenti s neeksplodiranom municijom postajati učestaliji — što zahteva planiranje, resurse za razminiranje i javnu oprečnost. Istraživači poput Christine Greene naglašavaju da nasleđe ratova na ovaj način ponovo izlazi na površinu i zahteva koordinisanu reakciju.
Izveštaj se zasniva na podacima iz više zemalja i izjavama lokalnih zvaničnika, istraživača i službi za razminiranje.
Pomozite nam da budemo bolji.
