Nova studija pokazuje da su se letnji dani sa ekstremnim uslovima za šumske požare u Južnoj Evropi više nego udvostručili od 1981. do danas, a u nekim oblastima broj takvih dana je skoro utrostručen. Naučnici kao glavni uzrok navode klimatske promene, dok istovremeno napominju paradoks — manje čestih, ali znatno intenzivnijih požara zbog nakupljanja goriva. France i Španija su primeri regiona koji beleže neke od najvećih požara u decenijama.
Južna Evropa Postaje Sve „Zapaljivija“ — Dani Ekstremnog Požarnog Vremena Više Se Nego Udvostručili
France and Spain have been battling some of their biggest wildfires on record (ROMAIN PERROCHEAU)
Nova studija objavljena u Scientific Reports upozorava da se Južna Evropa sve više suočava sa uslovima pogodnim za velike i brze šumske požare. Broj letnjih dana sa ekstremnim parametrima za širenje vatre — visokim temperaturama, niskom vlažnošću, suvom vegetacijom i jakim vetrovima — znatno je porastao od 1981. godine.
Podaci i ključni nalazi
Autori su analizirali nacionalne statistike o požarima i meteorološke podatke i utvrdili da su ekstremni dani požarnog vremena porasli sa manje od 10 dana po letu (1981–2010) na do 25 dana po letu u periodu 2016–2025 u nekim delovima Francuske, Španije, Portugala, Italije i Grčke. Raul Cordero, koautor i atmosferski naučnik sa Univerziteta u Groningenu, ističe da se "ovo majorno intenziviranje može samo pripisati globalnom zagrevanju".
"Broj dana u kojima je indeks požarne opasnosti ekstreman skoro se utrostručio u nekim delovima južne Evrope."
— Raul Cordero, University of Groningen
Zašto se situacija pogoršava
Prošlogodišnji toplotni talasi i najtopliji jun zabeležen u zapadnoj Evropi pojačali su uslove za velike požare. Grupe kao što je World Weather Attribution navode da su suša i temperaturni rekordi pojačani ljudskim uticajem na klimu. Hladnija, vlažnija zima je podstakla rast biomase, a nagla promena ka toplom i suvom vremenu pretvorila je tu vegetaciju u lako zapaljivo gorivo.
Manje požara, ali veći rizik
Iako je broj požara opao u odnosu na 1980-te — delom zahvaljujući ulaganjima u protivpožarne kapacitete, boljem treningu vatrogasnih jedinica i vazdušnim resursima — ukupna zapaljena površina ostala je manja samo u većini zemalja (izuzetak je Portugal). Međutim, upravo zbog smanjenog broja manjih požara akumulira se gorivo u prirodi, što dovodi do ređih ali daleko intenzivnijih i brže širećih požara.
Primeri i posledice
Ove sezone veliki požar zapadno od Bordoa prerastao je u najveći požar u Francuskoj od 1949. godine, uz pojavu pirokumulonimbusa ("vatreni oblak") koji može stvarati sopstvene vetrove i munje. Požar u Avili, zapadno od Madrida, označen je kao najveći u Španiji od početka vođenja evidencije 1961. godine. Stručnjaci upozoravaju da u ekstremnim meteorološkim uslovima vatru često nije moguće zaustaviti samo dodatnim resursima.
Zaključak: Studija upozorava da bez ozbiljne i brze akcije na ograničavanju globalnog zagrevanja, kao i na prilagođavanju upravljanja zemljom i pošumljavanja, Južna Evropa će ulaziti u "eru ekstremnog rizika od požara" sa većim brojem dana pogodnih za katastrofalne požare.
Izvori: Scientific Reports; World Weather Attribution; izjave istraživača Univerziteta u Groningenu.
Pomozite nam da budemo bolji.
