Ovog leta požari u SAD, Kanadi i Evropi potvrđuju uticaj klimatskih promena: rekordne temperature, suša i nagle promene vlažnosti stvaraju idealne uslove za širenje vatre. Iako su pojedinačni požari često izazvani ljudskom aktivnošću, klima "priprema teren" i produžava sezonu požara. Stručnjaci upozoravaju da će se trend pogoršavati, pa su lokalne mere — od otpornije gradnje do planskih spaljivanja — sve važnije.
Tramp Odbacuje Klimatske Promene — Požari Pokazuju Zašto će Se Situacija Pogoršavati
An American flag sits in an incinerated neighborhood in Spokane, Washington, on August 3. - David Ryder/Reuters
Destruktivni šumski požari postali su nova realnost u velikom delu Sjedinjenih Država i šire, dok se stanovništvo suočava sa zagrevanjem planete i sve intenzivnijim vremenskim ekstremima.
Ovog leta naročito su stradali Spokane (Washington) i veliki delovi zapadnog SAD, dok su požari i talasi dima zabeleženi u Kanadi i mnogim evropskim državama. Dim iz kanadskih požara prelio se i nad delove SAD, a u Evropi su temperature i suša doveli do rekordnih požara u Španiji, Francuskoj i drugim zemljama.
Miriam Sim, 76, reacts as she walks through the burned remains of her neighborhood after a wildfire hit the northern part of Spokane, Washington, on Monday, Aug. 3. - Lindsey Wasson/AP
Politički kontekst: Predsednik Donald Trump više puta je klimatske promene nazvao "prevarom"; administracija je povukla SAD iz nekih međunarodnih inicijativa i ograničila domaće programe i monitoring povezane sa klimom. Mediji su izvestili da je EPA smanjila kapacitete istraživanja efekata dima na zdravlje, a NOAA je doživela rezove koji otežavaju praćenje ekonomskih i klimatskih šteta — prazninu koju pokušavaju da popune neprofitne organizacije.
Zašto su požari sve gori?
Glavni faktori su jednostavni: toplije i suvlje vreme, intenzivnija isparavanja i promenljivi obrasci padavina. Klimatske promene povećavaju temperaturu i atmosferu "čine žednijom" — to ubrzava isparavanje, snižava nivo vode u rekama i rezervatima, i isušuje drveće i podvegetaciju.
A person rides a personal watercraft on Okanagan Lake, in Lake Country, British Columbia, as the Quilpituk Creek wildfire burns on the mountainside across the lake near Fintry, on August 3. - Darryl Dyck/The Canadian Press/AP
Problem dodatno komplikuje vremenska "brza smena": godine koje su prethodno bile vlažne podstiču snažan rast vegetacije, a zatim slede ekstremno suve i tople godine koje tu vegetaciju pretvaraju u lako zapaljivo gorivo.
Šta kažu stručnjaci?
"Sezona požara se produžava — počinje ranije i završava kasnije. Noćni oporavak koji su vatrogasci nekada oslanjali da bi suzbili požare gotovo da više i ne postoji," rekao je Brandon Miller, glavni meteorolog CNN-a.
Miller i drugi stručnjaci ističu da je ukupan trend jasno u porastu: veći broj požara, veća ukupna izgorena površina i intenzivniji, teže kontrolisani požari, često aktivni i tokom noći.
Flames consume vegetation as the Gann Fire burns near Copperopolis, in Calaveras County, California, on Tuesday, Aug. 4. - Noah Berger/AP
Ulazak vatre u naseljena područja
Pojava tzv. "wildland-urban interface" — zona gde se naselja šire na račvanje divljine — povećava rizik da se šumski požari presele u stambene četvrti. Problemi su nedovoljno održavanje šuma, suzbijanje kontrolisanih spaljivanja zbog prigovora građana i otežani uslovi za izvođenje takvih mera zbog klimatskih promena.
Tehnike prevencije uključuju projektovanje kuća otpornijih na vatru, stvaranje dovoljno širokih protivpožarnih pojaseva oko naselja, uklanjanje lako zapaljivih materijala u neposrednoj blizini objekata i bolje planiranje izgradnje na granici šuma.
A person stands at an overlook above Lake Mead near Boulder City, Nevada, on July 21, 2026. - Caroline Brehman/Reuters
Političke i organizacione mere
Administracija je pokušala da reorganizuje federalne usluge za borbu protiv šumskih požara, predlažući novu US Wildland Firefighting Service, ali Kongres je zatražio dodatne studije i odbio finansiranje u predloženom obliku. Stručnjaci upozoravaju da su koordinacija, dosledno finansiranje i pametno upravljanje prirodnim resursima ključni za dugoročnu otpornost.
Šta možete uraditi lokalno
Vlasnici kuća i lokalne zajednice mogu mnogo: napraviti "defensible space" (odbrambeni prostor) oko objekata, koristiti manje zapaljive građevinske materijale, pravilno održavati dvorišta i niskorizične zone, podržavati planska kontrolisana spaljivanja kad su to bezbedni uslovi i unaprediti sisteme za evakuaciju i informisanje građana.
Chimneys are the only structures remaining in a residential neighborhood after a wildfire hit the northern part of Spokane, Washington, on August 3. - Lindsey Wasson/AP
Zaključak: Pojedinačni požari često imaju ljudski uzrok, ali klimatske promene "pripremaju teren" za razornije i češće požare. Bez kombinacije lokalnih adaptacija, boljeg upravljanja šumama i koordinisanih političkih mera, očekuje se da će se negativni trendovi nastaviti.
Izvor: adaptirano iz intervjua CNN-a sa Brandon Millerom i izveštaja o ovogodišnjim požarima.
Pomozite nam da budemo bolji.
