Studija norveške kohorte od 747 dece pokazuje da veća dnevna upotreba pametnog telefona kod primarnog roditelja korelira sa sporijim rastom receptivnog rečnika između 5. i 7. godine. Deca koja su sa 4–5 godina posedovala lični uređaj imala su niže početne rezultate u receptivnom rečniku i gramatici. Istraživanje ne dokazuje uzročnost: mere ekrana su prikupljene samo na početku, a sadržaj i kontekst upotrebe nisu ocenjeni.
Da Li Pametni Telefon Utiče Na Jezički Razvoj Deteta? Šta Pokazuje Nova Norveška Studija
A study of 747 Norwegian children found that greater smartphone use by a child's primary parent was associated with slower growth in receptive vocabulary from about ages 5 to 7. (Credit: Getty Images)
Nova populaciona studija iz Norveške koja je pratila 747 dece pokazuje nijansiranu vezu između porodičnog korišćenja ekrana i ranog jezičkog razvoja: dok većina mera dečjeg korišćenja ekrana nije bila povezana sa promenama u jeziku, veća upotreba pametnog telefona kod primarnog roditelja korelirala je sa sporijim rastom receptivnog rečnika u uzrastu od oko pet do sedam godina.
Kako je studija sprovedena
Studija objavljena u JAMA Pediatrics (17. avgusta 2026.) pratila je kohortu od 747 dece. Istraživači su godišnje merili receptivni rečnik i receptivnu gramatiku koristeći standardizovane testove, i primenili latentno modelovanje rasta kako bi razdvojili početni nivo jezičkih sposobnosti od promene tih sposobnosti tokom vremena. U analizi su kontrolisali podatke o roditeljskom obrazovanju i prihodu domaćinstva.
Glavni nalazi
- Većina mera dečjeg korišćenja ekrana nije bila povezana sa promenama u razvoju jezika tokom praćenja.
- Međutim, svaki dodatni sat dnevne upotrebe pametnog telefona od strane primarnog roditelja bio je povezan sa prosečno 0,42 poena manjim godišnjim prirastom u sirovim rezultatima receptivnog rečnika deteta.
- Deca koja su sa 4–5 godina posedovala lični digitalni uređaj imala su na početku praćenja niže rezultate: u proseku −5,13 poena u receptivnom rečniku i −4,56 poena u receptivnoj gramatici, u poređenju sa vršnjacima bez uređaja.
Tumačenje i ograničenja
Istraživači jasno naglašavaju da korelacije ne dokazuju uzročnost. Ključna ograničenja uključuju:
mere ekrana su prikupljene samo na početku studije i uglavnom su zasnovane na roditeljskim izveštajima; nije procenjivano šta deca gledaju, da li koriste uređaje u prisustvu odraslih, niti razlozi roditeljskog korišćenja telefona.
Zbog toga posedovanje uređaja kod dece može odražavati već postojeće razlike u razvoju, pristupu sadržajima ili roditeljskim praksama, umesto da je direktan uzrok nižih rezultata.
Šta to znači za roditelje i stručnjake
Autori predlažu da se ekransko ponašanje posmatra na nivou porodice, a ne samo kao vreme koje dete provodi pred ekranom. Preporuke uključuju promišljeno odlučivanje o tome kada dete dobija sopstveni uređaj, koliku slobodu ima pri njegovom korišćenju i podsticanje zajedničke, interaktivne upotrebe kada je to moguće.
Citati
„Jedno se odnosi na razvojnu putanju, a drugo na početno odstupanje,“ rekao je Øistein Anmarkrud, jedan od autora. „Deca koja već poseduju uređaj u dobi od četiri do pet godina već su imala nešto niže rezultate kada smo ih prvi put testirali."
Zaključak
Studija dodaje važnu nijansu debati o deci i ekranima: nije svaki vid upotrebe ekrana podjednako povezan sa negativnim ishodima. Posebna pažnja treba da se obrati roditeljskim navikama sa pametnim telefonom i praksi davanja ličnih uređaja deci, a potrebna su dodatna istraživanja da bi se razjasnile mehanike i potencijalni uzročni putevi.
Izvor: "Screen Use and Children's Language Development From Ages 5 to 7 Years", JAMA Pediatrics, 17. avgust 2026. Istraživanje je sprovedeno u Norveškoj; izveštaj je pripremljen iz Los Anđelesa.
Pomozite nam da budemo bolji.
