Watson Brake je kompleks jedanaest zemljanih nasipa u dolini Ouachita u Luizijani, građen od oko 3400. g. p.n.e. (preko 5.400 godina). Dokazi pokazuju da su ga gradili nomadski lovci-sakupljači iz Evans kulture, a izgradnja je zahtevala procenjenih najmanje 100.000 radnih sati. Nalazi (alatke, kosti, školjke, ugljem izgorela semena) sugerišu da je lokalitet služio kao sezonsko okupljalište i da monumentalna gradnja može prethoditi poljoprivredi.
Watson Brake: Monumentalni Nasipi Stari Preko 5.400 Godina Koji Mijenjaju Našu Predodžbu O Praistorijskim Društvima
This Mound Complex Is Older Than the PyramidsMary Salen - Getty Images
Watson Brake je kompleks zemljanih nasipa u dolini reke Ouachita u Luizijani koji je otkriven (i zatim stručno datiran) kao monumentalna struktura izgrađena oko 3400. godine p.n.e. — više od 5.400 godina staro. Njegovo postojanje izazvalo je preispitivanje dugogodišnje pretpostavke da monumentalna gradnja mora da prethodi razvoju poljoprivrede i stalnom naseljavanju.
Kako je lokalitet otkriven
Priču je započela lokalna entuzijastkinja Reca Jones koja je primetila da su gomile zemlje i međusobno povezane uzvisine u ličnosti predela bile raspoređene previše planirano da bi bile slučajnost. Nakon seče šume 1981. godine pojavilo se više nasipa, a Jones je identificirala jedanaest nasipa, od kojih je najveći bio visok oko 25 stopa, povezani zemljanim nasipima u kružnoj formaciji. Lokalni arheolog Joe Saunders prepoznao je važnost nalazišta i započeo sistematska ispitivanja.
Datovanje i konstrukcija
Radiokarbonska analiza uzoraka otkrila je da je izgradnja trajala nekoliko vekova, počevši oko 3400. g. p.n.e. U radu objavljenom 1997. u časopisu Science, Saunders i zemljopisni stručnjak Thurman Allen navode da Watson Brake prethodi drugim poznatim kompleksima nasipa u Severnoj Americi za oko 1.900 godina. Sedimenti i slojevi tla ukazuju da su nasipi namerno nabijani i planski uređeni, što je sprečavalo ubrzano biološko razlaganje i obezbeđivalo stabilnost struktura.
Ko su graditelji i šta je bila svrha
Arheološki nalazi ukazuju da su graditelji bili nomadski lovci-sakupljači, pripadnici tzv. Evans kulture. U suprotnosti sa ranijim modelima razvoja društava, Watson Brake pokazuje da složene javne konstrukcije mogu nastati i pre razvoja poljoprivrede i trajne sedentarizacije. Procene sugerišu da je, uključujući povezane nasute veze, u izgradnju uloženo najmanje 100.000 radnih sati — kolektivni napor koji nije nužno podrazumevao centralizovanu hijerarhiju.
Materijalni nalazi
Na lokalitetu su pronađeni: noževi i vrhovi kopalja, životinjski ostaci i školjke, šljunak korišćen kao podloga za kuvanje na vrućim kamenim pločama, ugljem izgorela semena jestivih biljaka i predmeti od pečene zemlje koji mogu predstavljati rane oblike keramike. Ti tragovi podržavaju ideju da je Watson Brake bio sezonsko mesto okupljanja i razmene, slično ceremonijalnim ili socijalnim okupljalištima kasnijih kultura.
Važnost nalaza: Watson Brake ruši jednostrani model prema kojem monumentalna arhitektura nužno podrazumeva poljoprivredu i stalna naselja. Pokazuje da su zajednički projekti i organizacija rada mogli postojati među lovcima-sakupljačima mnogo ranije nego što se mislilo.
Kasnija otkrića
Iako je Watson Brake dugo smatran najstarijim kompleksom nasipa u Americi, 2022. su istraživanja pokazala da su neke lokacije, poput Monte Sano nasipa u blizini Baton Rougea, starije (procene do oko 7.000 godina). Ipak, Watson Brake je ostao ključan u podsticanju ponovne pretrage regiona i promene paradigme u arheologiji prahistorije Severne Amerike.
Ukratko, Watson Brake je primer kako pažnja lokalnih istraživača i moderni naučni alati mogu zajedno otkriti kompleksne ljudske aktivnosti koje su vekovima ostale skrivene u pejzažu.
Pomozite nam da budemo bolji.
