Analiza 11 godina podataka sa misije Swarm pokazuje da se Anomalija Južnog Atlantika širi i intenzivnije slabi iznad Afrike nego iznad Južne Amerike. Zona se od 2014. povećala za površinu skoro polovinu kontinentalne Evrope. Naučnici povezuju promene sa neobičnim obrascima na granici tečne spoljašnje jezgre i plašta, a pomeranja utiču na rad satelita, navigacione sisteme i izloženost zračenju u niskoj Zemljinoj orbiti (LEO).
Rastuća Anomalija Južnog Atlantika preti satelitima — naučnici upozoravaju
Rastuća Anomalija Južnog Atlantika može da ugrozi satelite
Rastuća slaba tačka u Zemljinom magnetskom polju iznad Južnog Atlantika — poznata kao Anomalija Južnog Atlantika (AJA) — širi se i intenzivno slabi, upozoravaju naučnici na osnovu novih podataka. Takve promene mogu da povećaju nivo zračenja kome su izloženi sateliti u niskoj Zemljinoj orbiti i potencijalno dovedu do njihovih kvarova ili kratkotrajnih potpuniih zastoja.
Zašto je to važno? Zemljino magnetsko polje, koje štiti planetu od kosmičkog zračenja i nabijenih čestica sa Sunca, nastaje u tečnoj spoljašnjoj jezgri — ogromnom „okeanu“ istopljenog gvožđa na oko 3.000 km ispod površine. Kao kod dinam-a na biciklu, rotacija te tečne mase stvara električne struje koje proizvode magnetno polje. Međutim, procesi koji upravljaju ovim poljem su složeni i još uvek se intenzivno istražuju.
U prirodi postoje oblasti jačeg magnetskog polja: na južnoj hemisferi obično jedna istaknuta tačka, a na severnoj dve (oko Kanade i Sibira). Da bi razumeli promene, naučnici koriste podatke iz konstelacije satelita Swarm (tri identična satelita lansirana 2013. godine) koji razdvajaju magnetske signale iz jezgra, plašta, kore, okeana i viših slojeva atmosfere.
Analizom 11 godina podataka iz misije Swarm, istraživači su utvrdili da se AJA od 2014. godine proširila za površinu skoro polovinu kontinentalne Evrope, kako je objavljeno u časopisu Physics of the Earth and Planetary Interiors.
„Anomalija Južnog Atlantika nije samo jedan blok. Menja se drugačije prema Africi nego što se menja blizu Južne Amerike. Nešto posebno se dešava u ovom regionu što uzrokuje intenzivnije slabljenje polja,“ kaže Chris Finlay, vodeći autor studije sa Tehničkog univerziteta Danske.
Istraživači povezuju ovo iskrivljenje sa neobičnim obrascima na granici između tečne spoljašnje jezgre i stene plašta. U nekim zonama, umesto da linije magnetskog polja izlaze iz jezgra u južnoj hemisferi, one se ponašaju neočekivano i ponovo ulaze u jezgro — što lokalno slabi zaštitno polje.
„Zahvaljujući podacima sa misije Swarm možemo videti jednu od ovih zona kako se pomera zapadno iznad Afrike, što doprinosi slabljenju anomalije u tom delu,“ dodaje dr Finlay.
Najnoviji satelitski podaci takođe ukazuju da se magnetsko polje iznad Sibira ojačalo, dok je iznad Kanade oslabilo. Pomeranja i relativne promene ovih područja utiču na rad navigacionih sistema i na količinu zračenja kojem su izloženi sateliti u niskoj Zemljinoj orbiti (LEO).
Praktične posledice: inženjeri i operateri satelita moraju da računaju na veće doze zračenja prilikom planiranja misija i dizajna elektronike; moguće su češće greške, resetovanja ili privremeni prekidi u radu satelita. Takođe postoji oprez za posade Međunarodne svemirske stanice i druge letelice koje prolaze kroz ovu zonu.
Studija naglašava potrebu za stalnim praćenjem magnetskog polja i daljim istraživanjima unutrašnje dinamike Zemlje kako bi se bolje predvidele promene i umanjile rizici za svemirske misije i infrastrukturu na orbiti.
Pomozite nam da budemo bolji.
