Naučnici su po prvi put sekvencirali RNK vunastog mamuta koristeći 10 sibirskih uzoraka starih između ~10.000 i 50.000 godina. Najvredniji rezultat potiče od primerka Yuka (~39.000 godina), najstarijeg do sada sekvenciranog izvora RNK. Analiza je otkrila da je Yuka zapravo bio mužjak, pokazala je aktivnost gena povezanih sa mišićima i tragove metaboličkog stresa, a rad uključuje i metodološku "mapu puta" za buduće studije.
Prvi put sekvencirana RNK vunastog mamuta — novi prozor u biologiju izumrlih životinja
Po prvi put naučnici su uspeli da sekvenciraju RNK vunastog mamuta, obarajući dugogodišnje verovanje da ova nestabilna molekula ne može preživeti desetine hiljada godina.
Šta su otkrili
Tim istraživača proučavao je 10 dobro očuvanih primeraka vunastog mamuta (Mammuthus primigenius) pronađenih u Sibiru, starosti procenjene između oko 10.000 i 50.000 godina. Najbogatiji i najznačajniji uzorak potekao je iz primerka poznatog kao Yuka, približno 39.000 godina starog, što ga čini najstarijim do sada sekvenciranim izvorom RNK.
Zašto je to važno
RNK funkcioniše kao glasnik između DNK i ćelijskog aparata za izgradnju proteina — daje uvid u to koji su geni bili aktivni u određenim ćelijama u trenutku smrti tkiva. Dok DNK otkriva genetski „plan“, RNK omogućava da vidimo kako je taj plan bio sproveden u ćelijama, što otvara sasvim novu dimenziju proučavanja izumrlih vrsta.
„mRNA je glasnik DNK — nosi radne kopije instrukcija iz jedra do ćelije“, rekao je koautor studije Zoé Pochon (Univerzitet u Stokholmu).
Šta je pokazala Yuka
Analiza RNK iz Yukinih mišića otkrila je nekoliko važnih nalaza: genetski podaci ukazuju da je Yuka, ranije procenjen na osnovu spoljašnjih osobina kao ženka, zapravo bio mužjak; RNK je pokazala aktivnost gena povezanih sa kontrakcijom i istezanjem mišića; kao i znake metaboličkog ćelijskog stresa.
Nalazi metaboličkog stresa usklađuju se sa ranijim zapažanjima o brojnim ogrebotinama i tragovima ujeda na telu i repu Yuke, koje su prethodno dokumentovali istraživači i koje su mogle nastati tokom napada ili posle smrti usled grabljivica. Međutim, uzrok ćelijskog stresa u RNK nije moguće sa sigurnošću utvrditi samo na osnovu ovih podataka.
Metodologija i značaj za buduća istraživanja
Studija, objavljena 14. novembra u časopisu Cell, ne služi samo kao dokaz da je moguće izvući i sekvencirati drevnu RNK iz veoma starih uzoraka, već istraživači u radu prilažu i "mapu puta" sa preporukama metodologije kako bi drugi laboratoriji mogli ponoviti i proširiti ove rezultate.
„Mogućnost vraćanja RNK iz drevnih uzoraka, pored DNK, predstavlja otvaranje novog prozora u biologiju izumrlih životinja“, rekao je Love Dalén, koautor i profesor evolutivne genetike u Centru za paleogenetiku.
Reakcije iz naučne zajednice
Nezavisni stručnjaci pozdravili su objavu kao značajan proboj u paleogenomici. Federico Sánchez Quinto, paleogenomik koji nije učestvovao u studiji, opisao je rad kao "prelomno" zbog količine i kvaliteta dobijene RNK iz veoma starog uzorka.
Zaključak: Ovo istraživanje otvara novu dimenziju proučavanja izumrlih vrsta — iz RNK se mogu dobiti neposredniji podaci o ćelijskim procesima i stanju organizma u poslednjim trenucima života, što će proširiti mogućnosti rekonstrukcije biologije i ponašanja praistorijskih životinja.
Pomozite nam da budemo bolji.
