Međunarodni tim je u kostima oko 4.000 godina stare domaće ovce iz Južnog Urala otkrio DNK Yersinia pestis, što sugeriše ulogu stoke u širenju kuge tokom bronzanog doba. Ovo je prva rekonstrukcija genoma kuge iz ne-ljudskog uzorka, objavljena u časopisu Cell. Nalaz podržava hipotezu da su bliski kontakti ljudi, stoke i divljih životinja — uz moguće rezervoare u glodarima — omogućili dugotrajno širenje bolesti i ima današnji značaj za razumevanje rizika narušavanja ekosistema.
Kako je 4.000 godina stara ovca iz Južnog Urala razotkrila kugу iz bronzanog doba
Close-up of a sheep. Credit: Pixabay.
Međunarodni tim istraživača otkrio je DNK bakterije Yersinia pestis u kostima približno 4.000 godina stare domaće ovce iz Južnog Urala, nalaz koji je objavljen u časopisu Cell. Ovo otkriće baca novo svetlo na davnu, ali dugotrajnu epizodu kuge koja je tokom bronzanog doba harala Evroazijom i trajala oko 2.000 godina pre nego što je nestala.
Šta su istraživači pronašli
Analiza je pokazala da je u ne-ljudskom arheološkom uzorku moguće rekonstruisati genom Y. pestis — prvi takav slučaj iz domaće životinje. Kostur ovce pronađen je među uzorcima prikupljenim još tokom iskopavanja 1980-ih i 1990-ih u regionu povezanom sa Sintashta kulturom, poznatom po ranim dostignućima u jahanju, upotrebi bronze i gradnji utvrđenja.
„Naša ovca zahvaćena kugom donela nam je proboj,“ rekao je koautor studije Taylor Hermes, arheolog sa University of Arkansas. „Sada to posmatramo kao dinamiku između ljudi, stoke i nekog još neidentifikovanog 'prirodnog rezervoara'.“
Mogući mehanizmi prenosa
Dok se kasnija, srednjovekovna forma Crne smrti delom prenosila putem buva, ranija bronzanodobna linija verovatno nije bila tako efikasno prilagođena tom načinu prenosa. Ipak, otkriće DNK u stoci sugeriše da su bliski kontakti ljudi i domaćih životinja — naročito u prostranim stepišnim krajevima gde su stada delila staništa sa divljim životinjama i glodarima — mogli omogućiti široko i dugotrajno širenje bolesti.
Iako ovce verovatno nisu glavni vektori kuge među samim životinjama, ljudi su mogli da se inficiraju pri rukovanju, transportu ili konzumaciji zaražene stoke. Sintashta naselja su imala kontakte sa susednim zajednicama, što bi dodatno olakšalo prenošenje između populacija.
Značaj za današnjicu
Studija podseća da su ljudske aktivnosti i bliska interakcija sa životinjama dugo igrale ključnu ulogu u širenju zaraznih bolesti. Istraživači upozoravaju da razaranje ili ometanje prirodnih ekosistema i dalje može otvarati puteve za pojavu i širenje patogena.
Zaključak: Nalaz DNK kuge u 4.000 godina staroj ovci ne menja samo razumevanje istorije bolesti, već i naglašava važnost praćenja zoonoza i očuvanja prirodnih ravnoteža u modernom svetu.
Pomozite nam da budemo bolji.
