Istraživači su ponovnom analizom pet pršljenova pronađenih kod Darvina utvrdili da je pre oko 115 miliona godina u morima severne Australije plivala izuzetno velika ajkula iz grupe cardabiodontida. Na osnovu CT skeniranja, ribarskih podataka i matematičkih modela, procenjena dužina životinje je oko 8 metara, što pomera vreme pojave gigantizma u lamniformima za ~15 miliona godina. Otkriće osvetljava ranu uspostavu velikih predatora u morskih hranidbenim lancima i može pomoći u razumevanju odgovora vrsta na klimatske i ekološke promene.
Pre Megalodona: Džinovska Ajkula Koja Je Vladala Drevnim Australijskim Morima
A illustration made in Sept. 3, 2025, of a gigantic 8 meter (26 foot) long mega-predatory lamniform shark swimming beside a long-necked plesiosaur in the seas off Australia 115 million years ago. (Pollyanna von Knorring/Swedish Museum of Natural History via AP)(ASSOCIATED PRESS)
U doba dinosaurusa — decenijama pre pojave kitova i današnje bele ajkule, pa i pre gigantskog megalodona — u vodama koje danas zapljuskuju obale severne Australije plivala je izuzetno velika ajkula iz grupe cardabiodontida. Otkriveni fosili ukazuju da su lamniformi — red koji obuhvata i današnje bele ajkule — razvili gigantizam mnogo ranije nego što se verovalo.
Kako su pronađeni fosili
Pet velikih pršljenova, svaki prečnika oko 12 cm, izvađeno je s obale u blizini grada Darvina. Ti primerci nisu nov nalaz: iskopavani su krajem 1980-ih i 1990-ih i dugo su stajali u muzejskoj kolekciji pre nego što su ponovo analizirani. Pošto je skelet ajkula građen od hrskavice, a ne od koštanog tkiva, sačuvani pršljenovi su izuzetno dragoceni za procenu veličine i morfologije drevnih vrsta.
This Jan. 19, 2024 photo shows the 115-million-year-old vertebrae from the gigantic Darwin lamniform shark, which were studied by researchers who used multiple data points to calculate the mega-predators' massive size. (Mikael Siversson/Western Australian Museum via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Procena veličine i metodologija
Međunarodni tim istraživača, na čelu sa Benjaminom Kearom iz Švedskog muzeja prirodne istorije, koristio je kombinaciju CT skeniranja, podataka iz ribarstva i matematičkih modela kako bi procenio dužinu i oblik životinje. Na osnovu tih analiza, autorima rada objavljenog u časopisu Communications Biology predmetna ajkula mogla je dostići približno 8 metara dužine — znatno više od današnje prosečne bele ajkule (~6 m).
„Cardabiodontidi su bile drevne, mega-predatorske ajkule… Ovo pomera vremenski okvir pojave izuzetno velikih cardabiodontida,“ rekao je Kear.
Zašto je otkriće važno
Fosili pokazuju da su lamniformi već 115 miliona godina pre naše ere zauzeli uloge vrhunskih predatora u morskim ekosistemima, što pomera granicu pojave gigantizma u ovoj grupi za oko 15 miliona godina unazad. To menja dosadašnje predstave o tempu evolucije telesne veličine kod predatora i naglašava ran nastanak adaptivnih strategija koje su ostale uspešne milionima godina.
This June 8, 2023 photo shows a 115-million-year-old vertebra from the gigantic Darwin lamniform shark, which was studied by [international, not just Australian] researchers who used multiple data points to calculate the mega-predators' massive size. (Benjamin Kear/Swedish Museum of Natural History via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Širi uticaj i buduća istraživanja
Otkriće ohrabruje paleontologe da pretražuju slične krede sedimentne formacije širom sveta, u potrazi za dodatnim dokazima ranog gigantizma kod lamniforma. Proučavanje ovakvih drevnih ekosistema može pružiti i korisne uvide o tome kako velike predatorske vrste reaguju na promene klime i biodiverziteta — znanja koja su relevantna i za razumevanje mogućih budućih promena u današnjim morima.
Ključne činjenice: pet pršljenova prečnika ~12 cm iz Darvina; procenjena dužina ajkule ~8 m; nalaz objavljen u Communications Biology; korišćene CT analize, ribarski podaci i matematički modeli.
Pomozite nam da budemo bolji.
