Kratak pregled: Pod vodom pored Antirhodosa kod Aleksandrije otkriven je wrak star oko 2.000 godina sa dobro očuvanim trupcima. Istraživači ga povezuju s mogućim thalamagosom — luksuznim „plutajućim palatama“ Ptolemejskog Egipta. Nalaz je povezan sa potopljenim Hramom Iziđinog kulta i može imati i ritualnu ulogu u ceremoniji navigatio Isidis. Dalje analize su neophodne da bi se potvrdila identifikacija.
Otkriven Wrak Kod Aleksandrije: Moguća Ptolemejska „Plutajuća Palata"
A diver with one of the timbers from the newfound wreck. The plank is scrawled with unreadable graffiti in Greek letters that have been dated to the first half of the first century. | Credit: Christoph Gerigk ©Franck Goddio/Hilti Foundation
Podvodni arheolozi otkrili su dobro očuvane ostatke broda stare oko 2.000 godina u staroj luci Aleksandrije — moguće thalamagos, poznat i kao „plutajuća palata“ iz doba Ptolemejske dinastije.
Detalji nalaza
Tim pod vođstvom francuskog podvodnog arheologa Francka Goddia pronašao je u oktobru nekoliko dobro očuvanih trupaca dugačkih oko 28 metara (90 stopa). Prema proceni, originalno plovilo moglo je biti približno 35 metara dugo i 7 metara široko.
The researchers have made a 3D model of the wreck from precise digital photographs. | Credit: Christoph Gerigk ©Franck Goddio/Hilti Foundation
Gde je pronađen?
Wrak je izvađen iz potopljenih ruševina Hrama Iziđinog kulta na ostrvu Antirhodos, koje se nekada nalazilo u Portus Magnus (Velikoj luci) Aleksandrije. Hram je najverovatnije stradao tokom zemljotresa oko 50. godine naše ere, a ostrvo je delimično potonulo između 4. i 8. veka.
Šta je thalamagos?
Goddio smatra da bi mogao biti reč o thalamagosu (thalamegos) — grčkoj reči koja znači „nosač kabina“ i kojom su antički autori opisivali raskošne kabinske čamce ili plutajuće palate kojima su uživali bogati i vladari u Ptolemejskom Egiptu. Takva plovila su poznata iz opisa i prikaza, ali do sada nisu pronađeni očuvani ostaci koji bi to potvrdili.
A map of the Great Harbor at Alexandria showing (in red) the areas excavated by the researchers. Antirhodos was southwest of the harbor's center. It sank, along with many other parts of the ancient harbor, between the fourth and the eighth centuries. | Credit: Franck Goddio ©IEASM
„Jedrili su u kabinskim čamcima u kojima priređuju gozbe i ulaze u gustu najezdu vodenih ljiljana i u hladovinu njihovih listova.“ — Strabon (parafraza)
Moguća ritualna uloga
Osim civilne upotrebe u zabavama i luksuznim šetnjama kanalima, istraživači ne isključuju ni ritualnu ulogu. Plovilo je pronađeno pored Hrama Iziđinog kulta, pa postoji hipoteza da je učestvovalo u ceremoniji navigatio Isidis — pomorskoj procesiji posvećenoj Iziđi u rimskoj Aleksandriji, tokom koje se bogato ukrašen brod (Navigium) iznosio kao simbol solarne barke bogova.
Kontekst i dalje istraživanje
U vreme Strabona i kasnije, Aleksandrija je bila pod uticajem Rima nakon Bitke kod Akcija 31. p. n. e., kada je Oktavijan pobedio Kleopatru VII i Marka Antonija. To objašnjava boje vremenskog sjedinjenja ptolemejskog i rimskog ritualnog i društvenog života koje se može videti u nalazu.
Maritime arheolog Timmy Gambin iz Univerziteta Malta opisao je nalaz kao „spektakularan“, ali je upozorio da je prerano davati konačnu identifikaciju: naučna analiza je tek u početnoj fazi i biće potrebna dodatna konservacija, dendrokronologija i poređenja sa istorijskim izvorima da bi se potvrdila priroda i namena plovila.
Zaključak: Nalaz obećava značajan uvid u život, religiju i luksuz na vodenim putevima ranog rimskog Egipta, ali trenutne interpretacije ostaju hipotetičke dok ne budu završene detaljne analize.
Pomozite nam da budemo bolji.
