Moguća DNK Leonarda da Vinčija: Naučnici Otkrili Y‑Hromozom Na Crtežu I Pismu

Leonardo da Vinči — slikar, pronalazač i anatom — i dalje intrigira naučnike. Tim istraživača iz Leonardo da Vinci Project iskoristio je inovativnu genetiku da potraži moguće tragove njegove DNK na predmetima povezanima s njim.

Šta su pronašli

Istraživači su suvим brisanjem prikupili okolišnu DNK sa crteža nazvanog „Sveto Dete“ i sa jednog pisma povezanog s Leonardovim rođakom. Analiza je otkrila fragmente bakterijske, biljne, životinjske i gljivične DNK, ali i ljudski Y‑hromozom koji se pojavio i u uzorku sa crteža i u jednom pismu.

"Holy Child," a 15th century drawing made with red chalk, is thought to be the work of Leonardo da Vinci, but its origins are disputed. - Norberto Gonzalez-Juarbe/J. Craig Venter Institute

Profilisanjem oko 90.000 markera na Y‑hromozomu tim je utvrdio da pronađeni niz pripada haplogrupi E1b1. Takav haplotip je danas prisutan u Toskani u procenjenom opsegu od ~2% do 14% muškaraca, što je kompatibilno s Leonardovim toskanskim poreklom — ali ne predstavlja definitivni dokaz da DNK pripada Leonardu.

Metodologija i pouzdanost

Kako uzimanje uzoraka može oštetiti vredne artefakte, tim je testirao više tehnika i izabrao suvo brisanje kao najmanje invazivnu metodu koja može podići dovoljno genetskog materijala za analizu. Analize su rađene slepo — bez značenja koji uzorak dolazi od kog predmeta — i uz kontrole kako bi se smanjila mogućnost laboratorijske kontaminacije.

Microbial geneticist Norberto Gonzalez-Juarbe (left) and forensic biologist Rhonda Roby (center) collect swabs from the drawing "Holy Child" as collector Angela Zimm watches. - Marguerite Mangin

Autori naglašavaju da je studija objavljena kao preprint (nije recenzirana) i da sami ne tvrde da su direktno identifikovali Leonardovu DNK. Rezultati su prezentovani kao metodološki okvir koji može da pomogne u budućim ispitivanjima.

Okolišni tragovi koji podržavaju istorijski kontekst

Osim ljudske DNK, tim je detektovao biljne i životinjske markere koji ukazuju na renesansno italijansko okruženje: DNK narančinog drveta (moglo bi da potiče iz vrtova porodice de' Medici u Toskani) i DNK divlje svinje — vredna indikacija jer su kistovi od svinjskih čekinja bili uobičajeni u renesansnom slikarstvu.

The "Mona Lisa," one of the artist's most famous works, is on display at the Louvre in Paris. - Gonzalo Fuentes/Reuters

Kritike i ograničenja

Neki stručnjaci upozoravaju da izabrani predmeti — posebno delo čija je atribucija Leonardu sporna — možda nisu najpouzdaniji izvori za rekonstrukciju njegove DNK. Francesca Fiorani i drugi ističu da bi pisma ili dokumenti bliži Leonardovoj direktnoj lozi (npr. pisma oca) bili pogodniji uzorci.

Forenzički stručnjaci takođe podsećaju da se uzorci verovatno sastoje od smeše DNK više osoba tokom pola milenijuma i da ostaje izazov izdvojiti jedinstvenu „da Vinčijeve“ sekvence bez potvrde iz drugih izvora (potencijalnih potomaka ili autentičnih kostiju).

Dalji koraci

Planovi uključuju uzorkovanje manje obrađenih crteža i Leonardovih notesa u Francuskoj, uz prikupljanje uzoraka od potomaka Leonardovog oca i dalje ispitivanje kostiju koje se ponekad dovode u vezu s umetnikom. Cilj je provesti više nezavisnih analiza kako bi se proverila doslednost haplogrupe E1b1 na različitim uzorcima.

„Ovo nisu konačni dokazi — ovo su početna zapažanja koja služe kao osnova za dalji rad,“ rekao je prof. Charles Lee iz The Jackson Laboratory.

Zaključak

Studija predstavlja pažljivo osmišljen, manje invazivan pristup traženju genetskih tragova na umetninama i dokumentima. Nalazi su obećavajući, ali zasad nedovoljni za definitivno povezivanje sa Leonardom da Vinčijem. Potrebne su dodatne, nezavisne i kontekstualne analize pre nego što se može govoriti o rekonstruisanom genomu renesansnog majstora.

Napomena: Rezultati su objavljeni kao preprint i očekuju se dodatne recenzije i studije koje će potvrditi ili opovrgnuti ove nalaze.