Studija objavljena u Current Biology pokazuje da miševi koji žive u spoljašnjim, «wild‑style» ograđenjima pokazuju znatno manje anksiozno ponašanje u standardnom lavirintu nego miševi iz laboratorijskih kaveza. Jednonedeljni boravak napolju udvostručio je istraživanje otvorenih grana kod ranije uplašenih kaveznih miševa. Rezultati ukazuju da standardizovano laboratorijsko okruženje može iskriviti i psihološke i imunološke odgovore, što ima posledice za prevođenje istraživanja na ljude.
Miševi Koji „Dodiruju Travu“ Manje Su Anksiozni — Šta To Menja U Istraživanjima Lekova?
In a recent study, mice that were allowed to live in a wild-type environment displayed different behaviors than did lab mice confined to cages. | Credit: Matthew Zipple
Online savet da „dodirnete travu“ kao način za smirivanje emotivnog stanja dobija naučnu potvrdu — bar kod miševa. Novo istraživanje pokazuje da su miševi koji žive u ograđenim spoljним uslovima sa travom i zemljom manje anksiozni nego jedinke koje ceo život provode u standardnim laboratorijskim kavezima. Rezultati ukazuju na važan problem u eksperimentima koji se koriste da bi se procenjivala bezbednost i efikasnost lekova namenjenih ljudima.
Šta su naučnici radili i otkrili?
Tim sa Cornell University, na čelu sa Matthewom Zippleom, uporedio je ponašanje miševa koji su ostali u laboratoriji sa onima koji su prebačeni u spoljašnja, «wild‑style» ograđena staništa. Za merenje anksioznosti koristili su standardni elevated plus maze — lavirint sa dve zatvorene i dve otvorene grane. Obično kavezni miševi pri prvom susretu sa otvorenim granama ispoljavaju strah i izbegavaju ih pri ponovljenim izlaganjima, što istraživači koriste kao meru anksioznosti.
The mice that were allowed to roam outside spent more time exploring the "open" arms of the maze. | Credit: Matthew Zipple
Miševi koji su živeli napolju nisu pokazali takav strah: i pri ponovljenim testiranjima provodili su podjednako vremena u otvorenim granama kao i pri prvom susretu, čak i pod jakim svetlom. Još važnije — kavezni miševi poslati da provedu samo jednu nedelju u spoljašnjem okruženju izgubili su strah prema otvorenim granama; vreme provedeno u otvorenim granama kod njih se udvostručilo u poređenju sa onima koji su ostali u kavezima.
„Zašto postoji tolika razlika između rezultata dobijenih na životinjskim modelima u laboratorijama i onih u stvarnom životu kada testiramo mnoge lekove na ljudima?“ rekao je Matthew Zipple. „Mnoge od tih efekata mogu biti posledica vrlo veštačkog, standardizovanog okruženja u kojem držimo laboratorijske životinje.“
Zašto je to važno za medicinska istraživanja?
Standardizovani laboratorijski uslovi ne utiču samo na ponašanje već i na imuni sistem. Andrea Graham (Princeton) i drugi autori ranije su pokazali da su imunološki profili kaveznih miševa drugačiji od onih koji žive napolju — što može dovesti do pogrešnih predviđanja kada se lekovi prevode na ljude. Zloglasan primer je lek TGN1412 iz 2006. godine, koji je u laboratorijskim modelima delovao obećavajuće, a kod prvih ljudskih dobrovoljaca izazvao gotovo fatalni imunološki odgovor.
Mice in wild-type environments not only behave differently, but also have different immunological profiles than mice who live inside in cages. | Credit: Matthew Zipple
U laboratorijskim miševima TGN1412 je aktivirao ćelije koje smiruju imuni odgovor, dok je u miševima iz «wild‑style» okruženja aktivirao ćelije koje pojačavaju imuni odgovor do točke samopovređivanja organizma — ilustracija kako okruženje može drastično promeniti farmakološki ishod.
Praktične implikacije i ograničenja
Uvođenje „divljih“ ograđenih prostora zahteva dodatne troškove i smanjuje strogu kontrolu nad varijablama, što može otežati eksperimentalni dizajn. Ipak, autori tvrde da bi kombinovanje klasičnih laboratorijskih testova sa ispitivanjima na manje kontrolisanim, prirodnijim modelima moglo poboljšati prenosivost rezultata na klinička ispitivanja i uštedeti vreme i novac na kasnijim fazama razvoja lekova.
Zaključak: Studija objavljena u Current Biology poziva na širi pristup u preklapanju laboratorijskih i terenskih modela, s ciljem da se naprave liste biomedicinski relevantnih ponašanja i fenotipova koji su konzistentni ili različiti između okruženja. Takav pristup može pomoći u predviđanju šta će se realno dogoditi kod ljudi.
Izvori: studija u Current Biology, izjave istraživača iz Cornell University i komentari stručnjaka sa Princeton University, prikazano za Live Science.
Pomozite nam da budemo bolji.
