Kratak pregled: Krajem januara 2026. snažni arktički prodori izazvali su ekstremne zimske uslove u velikom delu istočnih SAD, oborivši brojne temperaturne rekorde i prouzrokujući više od 120 smrtnih slučajeva. Naučnici ukazuju da se treba razlikovati kratkoročno vreme i dugoročne klimatske trendove: iako su pojedinačni hladni talasi mogući, klimatski podaci i modeli generalno ukazuju na zagrevanje zimskog proseka. Istraživanja o tome kako zagrevanje Arktika, gubitak morskog leda i promene u mlaznoj struji doprinose ovim epizodama još traju.
Ledeni talasi i klimatske promene: Zašto hladne oluje ne porede globalno zagrevanje
Snow covers the ground in northwest Oklahoma City, Sunday, Jan. 25, 2026. These photos captured thewinter storm's aftermathfrom the sky.
Kada je Punxsutawney Phil 2. februara ugledao svoju senku, u istočnom delu Sjedinjenih Država zavladao je osećaj frustracije: dani niskih temperatura, snega i leda nastavili su da pogađaju regiju. Krajem januara 2026. novi talas arktičkog hladnog vazduha i snažne zimske oluje pogodili su veliki deo zemlje, podstaknuvši ponovne debate o tome kako se ovi događaji uklapaju u dugoročan trend globalnog zagrevanja.
Šta se dogodilo?
Između 23. i 26. januara 2026. zimska oluja i prodor polarnih vazdušnih masa pogodili su преко 30 saveznih država, a prema izveštajima uzrokovali su više od 120 smrtnih slučajeva. Meteorološke službe su zabeležile mnoge dnevne i mesečne temperaturne rekorde: 38 najnižih dnevnih minimuma i 45 najnižih dnevnih maksimuma duž pojasa od Teksasa do Njujorka. Preliminarni podaci NOAA ukazuju na 15 novih apsolutnih dnevnih rekordnih niskih temperatura, dok su vazduhoplovne i gradske stanice beležile neuobičajeno dugačke periode smrzavanja — npr. devet uzastopnih dana ispod nule na Ronald Reagan National Airport i osam dana sa minimumom ≤32°F u Džeksonvilu.
Jezero Erie je početkom februara imalo više leda nego u poslednjih 23 godine, a gradovi poput Bufala skoro su oborili lokalne rekorde po broju dana sa ekstremno niskim temperaturama.
Da li ovo pobija teoriju o globalnom zagrevanju?
Kratak odgovor je: ne. Važno je razlikovati vremenske pojave (kratkoročni, lokalni događaji) od klimatskih trendova (dugoročne promene prosečnih stanja). Iako su zimski ekstremi i hladni prodori i dalje mogući i ponekad intenzivni, klimatski podaci pokazuju da se prosečne temperature zime postepeno povećavaju.
Šta nauka kaže — i šta se još ne zna
Naučnici proučavaju kako faktori poput ubrzanog zagrevanja Arktika, gubitka morskog leda, toplijih okeana i promena u polarnoj mlaznoj struji i stratosferskom polarном vrtlogu utiču na obrasce vremena. Postoje različite i ponekad kontradiktorne studije:
- Međunarodna studija iz 2025. ukazuje da će i narednih decenija Arktik i dalje imati obilje leda i hladnih događaja koji povremeno mogu biti izmešteni južnije.
- Studija iz 2024. objavljena od strane tima iz Kanade i UK pronašla je da se učestalost i intenzitet hladnih ekstremâ u srednjim geografskim širinama nisu povećali i da su u opadanju od 1990. godine, u skladu sa klimatskim modelima.
Stručnjaci se ne slažu u potpunosti. Neki, poput Judah Cohena, ističu veću interakciju između polarVrtloga i mlazne struje koja može favorizovati hladnije epizode. Drugi, poput Zeke Hausfather, upozoravaju da trenutni podaci ne potvrđuju da ljudska aktivnost povećava učestalost ovakvih hladnih prodora i napominju da klimatski modeli uglavnom predviđaju smanjenje hladnih ekstremâ kako rastu koncentracije gasova staklene bašte.
"Iako zvuči kontradiktorno, Arktik će decenijama imati puno leda i snega, ali topliji uslovi mogu poremetiti barijere koje zadržavaju taj hlad — što ponekad šalje hladan vazduh južnije." — Jennifer Francis
Praktične posledice
Čak i ako su ovakvi hladni talasi kompatibilni sa globalnim zagrevanjem, njihovi lokalni uticaji mogu biti ozbiljniji jer su zajednice sve manje prilagođene ekstremnoj zimi. To znači veću opasnost po ljude i infrastrukturu, veće rizike za energetsku mrežu i poljoprivredu, te veću potrebu za pripremom i prilagodbom.
Zaključak
Kriza sa ledenim talasima na početku 2026. podseća da ekstremni vremenski događaji i dugoročni klimatski trendovi mogu postojati istovremeno. Nauka nastavlja da istražuje kako kombinacija Arktičkih promena, okeanskih uslova i atmosferskih ciklusa utiče na sezonske anomalije. Dokle god se ne razumeju potpuno sve veze među tim faktorima, pojedinačni hladni događaji neće poništiti opšti trend globalnog zagrevanja.
Autor originalnog teksta: Dinah Voyles Pulver (USA TODAY). Prilagođeno i prevedeno za srpsku publiku.
A person shovels snow off their driveway covers in northwest Oklahoma City, Sunday, Jan. 25, 2026.
A section of West 42nd Street remains snow covered Monday, Jan. 26, 2026, in Indianapolis.
Snow blankets the city Monday, Jan. 26, 2026, as motorists travel along Interstate 65 and West 38th Street in Indianapolis.
An aerial photo shows the University of Missouri sitting under several inches of fresh snow on Jan. 25, 2026 in Columbia, MO.
An aerial photo shows several inches of fresh snow covering a residential neighborhood on Jan. 25, 2026 in Columbia, MO.
Snow covers downtown after a winter storm in Oklahoma City, on Sunday, Jan. 25, 2026.
People play in snow after a winter storm in northwest Oklahoma City, Sunday, Jan. 25, 2026.
Downtown Louisville and snowy interstate conditions are seen on Jan. 25, 2026 in Louisville, Kentucky.
Downtown Louisville and snowy interstate conditions are seen on Jan. 25, 2026.
Snow covers the ground in northwest Oklahoma City, Sunday, Jan. 25, 2026.
Frozen Lake Erie is viewed Jan. 29, 2026, from the top of the tower at Presque Isle State Park's Tom Ridge Environmental Center, 301 Peninsula Drive. In the lower left is Waldameer Park's Ravine Flyer II roller coaster.
Average winter temperatures in the United States between 1896 and 2025, according to National Oceanic and Atmospheric Administration data.
Pomozite nam da budemo bolji.
