Nemačka studija upozorava: česti ponovni ulazi raketa i rast svemirskog saobraćaja mogu zagađivati gornju atmosferu. Istraživači su detektovali desetostruko povećanje litijuma oko 20 sati nakon nekontrolisanog ponovnog ulaza Falcon 9 19. februara 2025. Posmatranja lidarom i atmosferskim modelima ukazuju na antropogeni izvor i pozivaju na pojačan nadzor i dalja istraživanja.
Nemačka Studija: Česti Ponovni Ulazi Raketa Mogu Zagaditi Gornju Atmosferu
A SpaceX Falcon 9 rocket launches 29 Starlink satellites on November 22, and a study published on Thursday suggests environmental harm might occur due to frequent re-entries by rockets and satellites deployed by SpaceX and others. File Photo by Joe Marino/UPI
Nemačko istraživanje objavljeno u časopisu Communications Earth & Environment upozorava da sve češći ponovni ulazi raketa i rast svemirskog saobraćaja mogu imati posledice po sastav i zdravlje gornjih slojeva Zemljine atmosfere.
Ključni nalaz: Istraživači su uočili oko deset puta veću koncentraciju litijumskih atoma u gornjoj atmosferi otprilike 20 sati nakon nekontrolisanog ponovnog ulaza gornjeg stejdža SpaceX-ove rakete Falcon 9, događaja datiranog na 19. februar 2025. godine. Vodeći autor rada Robin Wing navodi da je takvo pojačanje neobično i da ukazuje na antropogeni izvor.
Kako su došli do nalaza
Tim je upotrebio kombinaciju daljinske detekcije i atmosferskih modela: zemaljski lidar, atmosferski model Icosahedral Nonhydrostatic Circulation Model i modele procesa ablacije (sagorevanja materijala pri ulasku u atmosferu). Posmatranja su pokazala postojan, bistar visokoaltitudni oblak litijumskog isparenja iznad Nemačke nakon vidljivog vatrenog traga tokom re‑ulaza.
Šta ovo znači
Autori naglašavaju da analiza geomagnetnih uslova, atmosferske dinamike i jonosferskih merenja isključuje prirodne izvore za uočeno pojačanje litijuma. To predstavlja prvo direktno opažanje zagađenja gornje atmosfere posle ponovnog ulaza svemirskog otpada i prvu demonstraciju da se ablacija takvog otpada može detektovati lidarom sa Zemlje.
"Naša otkrića pokazuju da je moguće identifikovati zagađivače i povezati ih sa njihovim izvorima, što ima značajne implikacije za nadzor i ublažavanje emisija iz svemira u atmosferu," navode autori.
Iako trenutni podaci ne ukazuju na neposrednu opasnost za površinske ekosisteme, istraživači upozoravaju na moguće kumulativne efekte ako se broj lansiranja i ponovnih ulaza nastavi povećavati. Među mogućim posledicama navode se promene u sastavu gornje atmosfere koje bi, dugoročno, mogle uticati na atmosferske i klimatske procese.
Preporuke i neizvesnosti
Studija poziva na intenzivniji monitoring re‑ulaza, dalja eksperimentalna posmatranja i međunarodnu koordinaciju radi procene i ublažavanja potencijalnih uticaja svemirskog saobraćaja na atmosferu. Autori takođe ističu da su potrebna dodatna istraživanja kako bi se razumeli vremenski i prostorni obim efekata i potencijalne klimatske posledice.
Tehnički napomena: događaj se odnosio na nekontrolisani ponovni ulaz gornjeg stejdža Falcon 9 19. februara 2025. i bio je vidljiv sa površine planete kao vatreni trag, praćen zadržanim bistrim oblakom litijumskog pare u visokom sloju atmosfere.
Pomozite nam da budemo bolji.
