Antarktik Izgubio 5.000 Kvadratnih Milja „Prizemljenog Leda“ — Satelitska Analiza (1992–2025)

Novo, obimno satelitsko istraživanje otkriva da je Antarktik u periodu od 1992. do 2025. izgubio skoro 5.000 kvadratnih milja (12.950 km²) prizemljenog, odnosno „grounded“ leda — površinu približno dvostruko veću od savezne države Delaware. Gubitak je povezan sa delovanjem toplih okeanskih voda koje potkopavaju rubove kontinenta i uzrokuju povlačenje linije prizemljenja (grounding line), važne za procenu doprinosa ledenog pokrivača porastu nivoa mora.

Šta je grounding line?

Grounding line je granica na kojoj se led koji je bio oslonjen na podlogu (kopneni led) prelazi u plutajući led (ledenе police). Povlačenje te linije znači da kopneni led počinje da pluta i direktno doprinosi porastu nivoa mora — što predstavlja ključni indikator nestabilnosti ledenog pokrivača.

Kako su došli do rezultata

Tim sa University of California, Irvine, predvođen Ericom Rignotom, analizirao je podatke iz više međunarodnih satelitskih misija (evropske, kanadske, japanske, italijanske, nemačke i argentinske). Korišćene su radarske metode koje prate vertikalne pomake plutajućih ledenih polja izazvane plimama — jer prizemljeni led ostaje fiksiran, a plutajući se pomera. Na taj način istraživači su precizno mapirali pomeranja linije prizemljenja u periodu od 1992. do 2025.

Scientists studying Antarctica have gained new insights into how the world’s biggest ice sheet is reacting to warming sea temperatures. The study used three decades of radar satellite observations to map changes in “grounding lines” — the boundary of ice resting on land and that floating in the ocean – across the Antarctic continent from 1992 to 2025. | Credit: ESA (data source: Rignot et al, 2026)

Glavni nalazi

• Ukupni gubitak prizemljenog leda: ~5.000 kvadratnih milja (12.950 km²).
• Oko 77% antarktičke obale nije pokazalo detektabilno pomeranje linije prizemljenja od 1996. — što ukazuje na relativnu stabilnost većeg dela kontinenta.
• Najveće povlačenje zabeleženo je duž Amundsenovog mora i u Getz sektoru, sa povlačenjem do ~26 milja (42 km) na pojedinim lokacijama.
• Povlačenje je najozbiljnije gde duboki podvodni kanali dovode tople okeanske vode do baze glečera, što topi led iz korena i oslabljuje plutajuće police koje „drapaju" glečere.

"Znamo da je ovo bilo kritično poslednjih 30 godina, ali ovo je prvi put da smo ga sveobuhvatno mapirali za celu Antarktiku tokom tako dugog perioda," rekao je Eric Rignot (UC Irvine).

Zbunjujući obrasci i otvorena pitanja

Duž severoistočnog Antarktičkog poluostrva zabeležen je paradoksalan obrazac: neke ledene police su se urušile pre perioda praćenja, a glečeri su se značajno povukli bez jasnih dokaza da to direktno uzrokuje topla okeanska voda. Istraživači ističu da su potrebna dodatna istraživanja kako bi se utvrdili drugi mogući mehanizmi — na primer promene u snežnim padavinama, atmosferi ili lokalnoj dinamici leda.

Zašto je ovo važno

Ovaj trodecenijski zapis nije samo dokumentacija prošlih promena — on predstavlja praktičan test za klimatske i glečerske modele. Autori naglašavaju da modeli moraju moći da reprodukuju ovo pomeranje linije prizemljenja da bi se smatrao kredibilnim u prognozama budućeg porasta nivoa mora.

Zaključak

Iako je većina obale Antarktika trenutno stabilna, zabrinjavajuće promene u ključnim sektorima jasno pokazuju kako topla okeanska voda može pokrenuti ozbiljnu eroziju ledenog pokrivača. Nalazi objavljeni 2. marta u časopisu Proceedings of the National Academy of Sciences ukazuju na potrebu za nastavkom praćenja i unapređenjem modela kako bi se bolje procenile buduće posledice po nivo mora.