Habl i ESA-in teleskop Euclid zajednički su snimili Mgla Mačje Oko (NGC 6543) i otkrili detalje koji rasvetljavaju poslednje faze života njene centralne zvezde. Euclid je detektovao slabe lukove i filamente na širem polju, dok je Habl razotkrio sitne mehuriće gasa, koncentrične prstenove i brze ružičaste mlazove. Svaki mehurić predstavlja epizodu gubitka mase, a kombinovana posmatranja pružaju širi, gotovo filmski uvid u evoluciju ove planetarne magline.
Mačje Oko u novom sjaju: Habl i Euclid otkrili detalje poslednjih trenutaka umiruće zvezde
The Cat's Eye Nebula shines into the darkness of space. . | Credit: ESA/Hubble & NASA, ESA Euclid/Euclid Consortium/NASA/Q1-2025, J.-C. Cuillandre & E. Bertin (CEA Paris-Saclay), Z. Tsvetanov
Brze činjenice: Predmet: Mgla Mačje Oko (NGC 6543). Lokacija: oko 4.300 svetlosnih godina, sazvežđe Zmaja (Draco). Objavljeno: 3. mart 2026.
A view of the Cat's Eye Nebula from both the Hubble and Euclid telescopes. | Credit: ESA/Hubble & NASA, ESA Euclid/Euclid Consortium/NASA/Q1-2025, J.-C. Cuillandre & E. Bertin (CEA Paris-Saclay), Z. Tsvetanov
Impresivne slike nastale kombinacijom posmatranja Svemirskog teleskopa Habl i ESA-inog teleskopa Euclid otkrivaju Mačje Oko (NGC 6543) u izuzetnim detaljima. Na prvu mirna i simetrična, ova planetarna mgla zapravo je proizvod složenih, često nasilnih procesa: snažni zvezdani vetrovi, izbačeni spoljašnji slojevi i usmereni mlazovi gasa oblikovali su karakterističnu "oko"-ličnu strukturu.
An image of the egg nebula, with a glowing streak of pink gas in the middle surrounded by concentric circles of white like with four diagonal beams of light streaking from top left to bottom right all in front of a deep space starry background
Šta prikazuju snimci
Euclid, sa svojim širokim poljem i posmatranjima u vidljivom i bliskom infracrvenom opsegu, otkriva slabe lukove i nežne filamente gasa koji okružuju centralni, sjajni deo mgline. Te blede strukture verovatno su nastale tokom ranijih epizoda izbacivanja materijala iz zvezde, pre formiranja glavnog omotača.
An image of a spiral galaxy on a splotchy black and white background with a stream of black material emerging from the galaxy
Habl, koristeći Advanced Camera for Surveys, fokusirao se na centralnu zonu i zabeležio sitne mehuriće gasa, koncentrične prstenove i fino filamentarne strukture ugrađene u te mehuriće. Umesto da se radi o "mrtvoj" zvezdi, centralna zvezda je u poodmakloj fazi završetka svog života: ispustila je svoje spoljne slojeve i sada je vruća, izložena jezgra koja osvetljava okolni plin.
Hundreds of gold and orange clouds with feathered trails going down behind them. The small clouds are covering a few scattered, bright stars.
Dinamični elementi: mlazovi i čvorovi
Podaci pokazuju i ružičaste mlazove brze materije koji izlaze iz gornjeg i donjeg dela mgline, kao i guste čvorove nastale sudarima brzih mlazova sa sporije širećim izbačenim materijalom. Svaki mehurić u centralnoj zoni tumači se kao zapis jedne epizode gubitka mase — svojevrsni "fosilni zapis" aktivnih promena kroz koje je zvezda prošla.
Zašto je kombinacija važna
Dok Habl otkriva mikrodetalje i pokazuje fine strukture u samom jezgru mgline, Euclid pruža širu mapu okoline — blede lukove, filamentne niti i pozadinske galaksije koje kontekstualizuju događaj. Zajedno, ove slike stvaraju gotovo kinematografski prikaz završne faze života zvezde srednje mase.
Napomena: Planetarne magline nisu rezultat supernovih. One nastaju kada zvezde male do srednje mase postepeno odbace spoljne slojeve, ostavljajući vruću jezgru koja osvetljava i jonizuje okolni gas.
Ova posmatranja pomažu astronomima da rekonstrušu istoriju gubitka mase centralne zvezde, razumeju mehanizme formiranja mlazova i čvorova, i bolje ocene kako složeni dinamički procesi oblikuju krajnje faze zvezdnog života.
Pomozite nam da budemo bolji.
