Analiza fragmenta kosti iz Denisove pećine starog oko 110.000 godina pokazuje da su dva neandertalca iz iste pećine, razdvojena približno 10.000 godina, bila daleki rođaci. Genom D17 predstavlja četvrti kompletan neandertalski genom i otkriva da su populacije u Altaju bile izuzetno male i izolovane, često sa manje od 50 članova i znacima međurodbinskog parenja. Iako su preživljavali duže periode izolacije, ove male grupe brzo su genetski divergirale, što je moglo ograničiti njihovu prilagodljivost.
110.000-godišnja kost iz Denisove pećine otkriva: dva neandertalca, razdvojena 10.000 godina, bila su daleki rođaci
The 110,000-year-old Neanderthal bone fragment found in Denisova Cave in Russia, from which ancient DNA was extracted. | Credit: Diyendo Massilani.
Sitni fragment kosti star oko 110.000 godina iz Altajskih planina u Sibiru otkriva da su dva neandertalca koja su boravila u istoj pećini, razdvojena oko 10.000 godina, bila daleki rođaci. Taj uzorak je omogućio i sekvenciranje četvrtog potpunog neandertalskog genoma do sada, što daje nove uvide u demografiju i genetiku ovih izumrlih ljudi.
Istraživači su kost pronašli u Denisovoj pećini, lokalitetu koji su povremeno naseljavali i neandertalci i denisovanci tokom gotovo 300.000 godina. U studiji objavljenoj 23. marta u časopisu PNAS, tim je uporedio genom muškog neandertalca starog 110.000 godina, označenog kao D17, sa tri druga kompletna neandertalska genoma kako bi bolje razumeo strukturu njihovih populacija.
Istraživači su posebno uporedili D17 sa genomom žene iz iste pećine, označene kao D5 i datirane na oko 120.000 godina. Iako D5 nije bila direktni predak D17, oba pojedinca pripadaju blisko povezanim linijama koje dele zajedničkog pretka, što ukazuje na dugotrajnu prisutnost neandertalaca u Altaju.
"Verovatno je da je Denisova pećina bila deo šireg pejzaža koji su ponovo i ponovo koristile ove neandertalske populacije tokom vremena, a ne mesto koje je zauzimala jedna, kontinuirana grupa", rekao je Diyendo Massilani, profesor genetike na Yale School of Medicine, u izjavi za Live Science.
Analiza genoma otkrila je da su populacije neandertalaca u Altaju bile izuzetno male i izolovane — procene sugerišu grupe od približno 50 ili manje pojedinaca. To zaključuju na osnovu dugih segmenata identične DNK (duge zone homozičnosti), što ukazuje na međurodbinsko parenje (inbreeding), ponekad uporedivo sa srodstvom roditelja koliko su, na primer, prvi rođaci.
Ovo istraživanje dopunjava prethodne nalaze: 2022. je studija ukazala na zajednicu Altajskih neandertalaca od oko 20 osoba, a druge analize sugerišu da su neke grupe bile izolovane i po ~50.000 godina. Iako su ova stanja male veličine i izolacije prelamačena kao mogući faktori nestanka neandertalaca pre oko 34.000 godina, novi rezultati pokazuju i da su neandertalci povremeno preživljavali duže periode pod ekstremnim demografskim pritiscima.
Massilani i saradnici su takođe utvrdili da su Altajski neandertalci genetski značajno različiti od kasnijih evropskih neandertalaca. U analizi je D17 bio bliži D5 nego što su bili bilo koji od njih evropskim neandertalcima ili kasnijim populacijama iz Altaja. To sugeriše da su populacije sa istoka i zapada Evroazije brzo postale genetski različite, čak i u relativno malom geografskom području.
"Iako su pojedinci od kojih imamo genome bili razdvojeni u proseku samo oko 50.000 godina, dostigli su nivo razlika sličan onome što danas vidimo između nekih od najodvojenijih ljudskih populacija", navodi Diyendo Massilani.
Populacioni genetičar Léo Planche (Univerzitet Paris-Saclay), koji nije bio uključen u studiju, ocenjuje da prisustvo dva sekvencirana neandertalca iz iste geografske oblasti donosi "nove i detaljnije uvide" u populacionu strukturu neandertalaca. Više genomskih podataka omogućava preciznije modelovanje razlika između grupa i razumevanje demografskih procesa: divergencija, migracije, lokalna izumiranja i zamene.
Zaključak studije je da su mali broj, izolovanost i genetski drift verovatno ubrzali genetsku divergenciju među neandertalskim grupama, što je moglo ograničiti njihovu sposobnost prilagođavanja na promenljive ekološke uslove i doprinelo njihovom konačnom nestanku.
Šta donosi budućnost? Sa rastućim brojem sekvenciranih neandertalskih genoma, naučnici dobijaju sve detaljniju sliku njihove demografije i interakcija sa drugim homininima — što pomaže da se preciznije odrede razlozi njihove dugoročne ranjivosti i konačnog izumiranja.
Pomozite nam da budemo bolji.
