Petro Hurin, jedan od likvidatora poslatih u Černobilj 1986. godine, tvrdi da je većina njegovih kolega preminula ili ozbiljno bolesna po izloženju zračenju. Radio je na utovaru betona pomiješanog s olovom i ubrzo dobio teške simptome, ali mu tada nije priznata dijagnoza radijacione bolesti. Danas, sa 76 godina, živi u Čerkaškoj oblasti, svira bajan i traži posebnu invalidsku penziju, dok ga dodatno pogađa gubitak unuka u ratu 2022. godine.
Černobiljski likvidator: "Samo petoro nas je ostalo živo" — 40 godina posle nesreće
Petro Hurin, 76, one of hundreds of thousands of ‘liquidators’ brought to clean up the aftermath of the explosion that tore apart reactor Four of the Chornobyl nuclear plant in Ukraine on April 26, 1986, visits a monument dedicated to his grandson Andrii, a Ukrainian serviceman killed at the age of 26 while fighting near Bakhmut in Ukraine’s eastern Donetsk region in 2023, at a memorial in Cherkasy region, Ukraine April 7, 2026. REUTERS/Anna Voitenko
KHUTORY, Ukrajina — Petro Hurin kaže da mu zdravlje nikada više nije bilo isto otkako je pre 40 godina poslat da čisti lokaciju Černobilja nakon najgore nuklearne nesreće u istoriji.
Hurin je bio među stotinama hiljada takozvanih "likvidatora" koji su u aprilu i junu 1986. došli da saniraju posledice eksplozije četvrtog reaktora elektrane Černobilj. Oblaci radioaktivnog materijala širili su se širom Evrope, a u neposrednoj katastrofi život je izgubilo 31 osoblje elektrane i vatrogasaca, uglavnom od akutnog radijacionog sindroma. Hiljade ljudi kasnije su obolele ili preminule od bolesti povezanih sa zračenjem, ali tačan broj žrtava i dugoročni efekti još su predmet naučnih i političkih rasprava.
U junu 1986. Hurin je radio za firmu koja je obezbeđivala bagerе i drugu mehanizaciju. Od 40 ljudi koje je kompanija poslala u zonu isključenja, po njegovim rečima, danas je živo samo petoro.
Petro Hurin, 76, one of hundreds of thousands of ‘liquidators’ brought to clean up the aftermath of the explosion that tore apart reactor Four of the Chornobyl nuclear plant in Ukraine on April 26, 1986, plays the accordion as his wife Olha listens in their house in the village of Khutory, Cherkasy region, Ukraine April 7, 2026. REUTERS/Anna Voitenko
"Nijedan Černobiljac nije u dobrom zdravstvenom stanju. To je smrt na hiljadu rezova," rekao je 76-godišnji Hurin.
Simptomi i odbijena dijagnoza
Hurin je opisao 12-časovne smene tokom kojih je bagerom natovarao suvi beton pomiješan s olovom — materijal koji je drumskim i rečnim putem dopreman na mesto nesreće da bi se napravio sarkofag oko reaktora. "Prašina je bila užasna — respirator bi za pola sata bio smeđ kao luk", priseća se.
Nakon četiri dana počeo je da oseća teške simptome: jake glavobolje, bol u grudima, krvarenje i metalni ukus u ustima. Posle hospitalizacije lekari su mu uzeli uzorke krvi, ali, prema njegovim rečima, sovjetski stručnjaci tada nisu smeli da stave dijagnozu radijacione bolesti. Umesto toga dobio je dijagnozu vegetativno-vaskularne distonije. Ipak, kasniji pregledi i lečenja potvrdili su niz zdravstvenih problema — anemiju, anginu, pankreatitis i druge tegobe koje se često dovode u vezu s izlaganjem zračenju.
Pre nesreće Hurin je retko koristio bolovanje, ali posle je mesecima ležao po bolnicama i primao transfuzije. Po standardima u zemlji, ipak je doživeo zrelost: prema podacima Svetske zdravstvene organizacije, očekivano trajanje života muškaraca u Ukrajini bilo je oko 66 godina 2021. godine.
Petro Hurin, 76, one of hundreds of thousands of ‘liquidators’ brought to clean up the aftermath of the explosion that tore apart reactor Four of the Chornobyl nuclear plant in Ukraine on April 26, 1986, reflected in a mirror as he stands in his house in the village of Khutory, Cherkasy region, Ukraine April 7, 2026. REUTERS/Anna Voitenko
Život danas
Sada u penziji, Hurin živi s suprugom Olhom u Čerkaškoj oblasti u centralnoj Ukrajini. I pored hroničnih zdravstvenih problema, i dalje svira bajan i piše pesme. Aktivno se bori za priznavanje prava na posebnu invalidsku penziju namenjenu "likvidatorima".
Porodična tragedija dodatno je pojačana ratom: njihov unuk Andrii Vorobkalo, koga su odgajali od četvrte godine, poginuo je 2022. godine kao vojnik. Hurin i supruga redovno posećuju memorijal u blizini Holodnog Jara posvećen njemu.
Priča Petra Hurina ilustracija je dugoročnih ličnih i društvenih posledica Černobilja — od nesigurnih medicinskih dijagnoza u sovjetsko vreme do trajnih zdravstvenih i socijalnih borbi preživelih.
Izveštava Reuters. Autor teksta: Daria Smetanko. Prilagođeno i uređeno za srpsko tržište.
Pomozite nam da budemo bolji.
