Novo istraživanje Univerziteta u Gothenburgu pokazuje da je odmrzavanje permafrosta nakon poslednjeg ledenog doba moglo osloboditi preko 300 petagrama ugljika, što je doprinelo oko 52 ppm porasta atmosferskog CO2. Studija kombinuje polenske zapise i klimatske modele kako bi rekonstruisala promene u vegetaciji i zalihama ugljika tokom poslednjih ~21.000 godina. Kasnije su tresetišta tokom Holocena akumulirala značajan deo tog ugljika, ali današnje brzo zagrevanje permafrosta predstavlja novu i bržu opasnost.
Permafrost kao skriveni izvor CO2: novo istraživanje otkriva kolosalne emisije nakon poslednjeg ledenog doba
A University of Gothenburg study finds thawing permafrost released massive amounts of carbon after the last Ice Age, potentially accounting for nearly half of the atmospheric carbon dioxide increase that accompanied Earth’s transition into a warmer climate. (CREDIT: Shutterstock)
Decenijama su naučnici pre svega krivili okeane za nagli porast ugljen-dioksida tokom izlaska planete iz poslednjeg ledenog doba. Novo istraživanje Univerziteta u Gothenburgu dodaje važan i dosad potcenjen činilac: odmrzavanje permafrosta koje je oslobodilo ogromne zalihe ugljika iz severnih kopnenih područja.
Reconstructed biome distributions at 0, 6, and 21 ka. (CREDIT: Science Advances)
Ključni nalazi
Tim istraživača procenjuje da su regioni severno od Tropika Raka oslobodili više od 300 petagrama ugljika tokom perioda od otprilike 17.000 do 11.000 godina pre danas — što je doprinos od oko 52 ppm povećanja atmosferskog CO2 u prelazu iz glacijala u interglacijal. Za poređenje: atmosferski CO2 porastao je sa približno 180 ppm oko 21.000 godina pre danas na oko 270 ppm do oko 11.000 godina pre danas.
Distribution of soil C density. (CREDIT: Science Advances)
Kako su došli do podataka
Istraživači su kombinovali polenske zapise iz sedimenta (koji rekonstruišu prošlu vegetaciju) sa klimatskim modelima i procenama ugljika u zemljištu. Analize su rađene u vremenskim „snap-shot“ intervalima od po hiljadu godina kako bi se mapirale promene vegetacije i zaliha ugljika kroz poslednjih ~21.000 godina.
Time series of the development of land C storage. (CREDIT: Science Advances)
Gde je bio ugljik
Pod ledom i permafrostom, nizovi organskih ostataka nakupljenih tokom hladnijih perioda ostali su očuvani. Posebno su važni nasipi loesa — finog taloga koji je vetrom nošen i taložen tokom glacijala — u kojima su organski materijali bili zatrpani i sačuvani. Smrznuto tlo drastično usporava razgradnju, stvarajući ogromne kopnene rezerve ugljika.
Time series of net land C transfers, atmospheric CO2 and CH4 concentrations, and cumulative losses and gains of C. (CREDIT: Science Advances)
Pulsni izduvci i naknadna kompenzacija
Kako se klima zagrevala, permafrost se topio i drevni organski materijal razlagao, oslobađajući pulsne količine ugljika u obliku CO2. Autorica studije Amelie Lindgren ističe:
"Procenjujemo da je ova razmena ugljika mogla da objasni skoro polovinu porasta CO2 u atmosferi tokom trenutka kada se severna hemisfera grejala nakon poslednjeg ledenog doba."
Nakon glavne faze odmrzavanja, tokom Holocena su se raširila tresetišta (peatlands) i vodom natopljena staništa koja su, usporavajući razgradnju, akumulirala stotine milijardi tona ugljika i delimično nadoknadila ranija otpuštanja.
Šta to znači danas
Iako su događaji opisani u studiji bili spori — trajali su hiljadama godina i omogućili stvaranje novih kopnenih „ponora“ ugljika — današnje ljudske emisije su znatno brže. Moderni CO2 je porastao sa ~280 ppm pre industrijske revolucije na ~420 ppm danas, a permafrost se ponovo zagreva. Za razliku od prošlosti, buduće otapanje permafrosta može naići na ograničene mogućnosti prirodne kompenzacije (manje novo dostupnog kopna zbog rasta nivoa mora, degradacija staništa itd.).
Posledice za modele i politiku
Uključivanje realističnijih procena ugljika iz smrznutih zemljišta u klimatske modele može poboljšati projekcije budućih promena klime i pomoći u planiranju mera ublažavanja. Studija takođe podvlači važnost očuvanja i obnove tresetišta kao prirodnih ponora ugljika.
Izvor: Rad dostupan u Science Advances. Originalna vest: The Brighter Side of News.
Pomozite nam da budemo bolji.
