Tokom talasa vrućine u Velikoj Britaniji muzeji koriste senzore za praćenje temperature i vlažnosti kako bi zaštitili osetljive eksponate. Klima promena donosi kombinaciju dugotrajne vrućine i ekstremnih padavina koje ugrožavaju zgrade i kolekcije, kao što je pokazala šteta u Derbyju tokom oluje Babet. Stručnjaci predlažu niz rešenja — od niskoeenergetskog hlađenja i tradicionalnih "windcatcher" sistema do pretvaranja muzeja u lokalna utočišta za građane.
Britanski muzeji na prvoj liniji klimatskih promena: kako štite eksponate od toplote i poplava
An employee points to a computer monitor display showing the temperatures inside the display cases as they monitor the temperatures during the heatwave, at London's Grant Museum of Zoology (CARLOS JASSO)(CARLOS JASSO/AFP/AFP)
Tokom talasa vrućine u Londonu, zaposleni u Grant Museum of Zoology više su gledali u ekran sa crvenim i zelenim indikacijama temperature nego u izloške — svaki indikator pokriva senzor u posebnoj vitrini kako bi se na vreme prepoznalo pregrevanje eksponata.
Prošlog leta, tokom toplog perioda, osoblje je zateklo da je stara tegla sa prepariranim mačkom, stara skoro 200 godina, popucala usled visokih temperatura. To je bio opominjući primer rizika kojem su izložene kolekcije ukoliko se ne prate klima i vlažnost.
Tannis Davidson, rukovodilac zoologije: Veoma su nam dragi i dragoceni. Cilj je da ih sačuvamo najmanje narednih 200 godina kako bi studenti, istraživači i javnost i dalje imali pristup kolekciji.
Kulturni sektor na udaru
Emma Howard Boyd, predsednica National Heat Risk Commission, upozorava da klimatske promene više nisu daleka pretnja već aktuelna realnost, a kulturne institucije su na "oštrici" posledica: poslednji talas vrućine primorao je na privremeno zatvaranje delova V&A, broda-muzeja Cutty Sark, Tower Bridge-a i drugih lokacija u Londonu.
Met Office je objavio da je Velika Britanija ušla u treći ovogodišnji talas vrućine, iako nisu očekivani rekordi. Ipak, toplota često dolazi u kombinaciji sa ekstremnim padavinama koje dodatno ugrožavaju muzeje.
Toplota i poplave
Claire Teasdale iz National Trust-a napominje da umetnička dela i istorijske kolekcije zahtevaju strogo praćenje temperature i vlažnosti. Ona upravlja zbirkama u Cragsideu — vili iz 19. veka koja čuva dela J.M.W. Turnera i Johna Everetta Millaisa — i ukazuje na to da su zgrade projektovane za viktorijanske nivoe padavina, a ne za ekstremne vremenske uslove 21. veka.
Prema Met Office-u, šest od deset najkišovitijih godina u Velikoj Britaniji zabeleženo je od 1998. godine.
Poplave predstavljaju dodatnu pretnju: Museum of Making u Derbyju pretrpeo je velike štete tokom oluje Babet u oktobru 2023. godine. Iako zbirke nisu oštećene, šteta na zgradi procenjena je na više od 100.000 funti, a muzej je bio zatvoren gotovo tri meseca.
Tehnička rešenja i adaptacija
John Calautit sa University College London upozorava da ugradnja konvencionalnih klima-uređaja nije univerzalno rešenje, posebno u velikim i zaštićenim istorijskim prostorima zbog restriktivnih propisa. Kao alternativu navodi moderne sisteme zasnovane na principu tradicionalnih "windcatcher" rešenja: krovne ventilacione konstrukcije koje hvataju rashlađen vazduh sa veće visine i povećavaju protok uz manju potrošnju energije.
Takvi sistemi kombinuju ventilaciju sa niskoeenergijskim hlađenjem i već su komercijalno primenjeni u nekim zemljama Bliskog Istoka.
Muzeji kao lokalna utočišta
Howard Boyd smatra da bi muzeji i zaštićene lokacije trebalo da istraže sve opcije klimatske otpornosti. U njenoj viziji, javni prostori u muzejima mogu postati lokalna utočišta u kojima se ljudi sklanjaju od vrućine. U tu svrhu pokrenuta je i inicijativa u okviru koje organizacije poput British Film Institute-a ističu lokacije gde građani mogu pronaći rashlađene prostore.
Zaključak: Kulturne institucije sve više kombinuju praćenje senzora, preventivnu zaštitu, arhitektonska rešenja i javne inicijative kako bi umanjile posledice klimatskih promena na funduse i građane. Potrebna je hitna prilagodba, finansijska ulaganja i planska saradnja kako bi se sačuvalo kulturno nasleđe u uslovima sve ekstremnijeg vremena.
Pomozite nam da budemo bolji.
