Parastos u Sadilovcu: Pomenu 463 Srba spaljenih u crkvi 31. jula 1942.

U Hramu Rođenja Presvete Bogorodice u selu Sadilovac na Kordunu služen je parastos za 463 Srbina koji su, prema istoriјskim podacima i sećanjima potomaka, 31. jula 1942. bili ubijeni i žive spaljeni u toj crkvi.

Sećanje potomaka i zajednice

Predstavnik potomaka žrtava, Dragan Gvozdenović, podsetio je da su u tom zločinu stradali stanovnici Sadilovca, Bugara i okolnih mesta, napominjući da su napadi ugasili čitava domaćinstva. Među žrtvama je, kako je naveo, bilo 149 dece mlađe od 13 godina, uključujući 24 bebe; najmlađa žrtva bila je dvomesečna Milica Jović.

"U tom kraju je ubijeno oko 70% stanovništva čiji je jedini 'greh' bila vera i pripadnost" — rekao je Gvozdenović, istakavši težinu kolektivne traume.

Crkva, spomen-ploča i obnova

Na zidovima crkve Rođenja Presvete Bogorodice postavljena je spomen-ploča sa imenima žrtava tek 1960-ih, a obnova crkve završena je 1989. godine. Crkva je dva puta bila uništavana — tokom Drugog svetskog rata i ponovo u ratovima devedesetih.

Tokom akcije "Oluja" 4. avgusta 1995. godine selo je potpuno spaljeno i od tada u njemu više nema srpskih meštana. Poslednjih godina Eparhija gornjokarlovačka, uz pomoć donatora, delimično je obnovila crkvu, pa se od 2009. godine na mestu tragedije svake julske godišnjice ponovo služe parastosi za postradale.

Parastosu je prisustvovalo oko četrdesetak vernika; lokalni sveštenik je najavio i akciju prikupljanja sredstava za izgradnju ili rekonstrukciju zvonika crkve. Obeležavanje i održavanje sećanja, istaknuto je, ima za cilj očuvanje sećanja na žrtve i podsećanje na stradanja ne samo pojedinaca već i celih zajednica.

Značaj

Selo Sadilovac tokom Drugog svetskog rata izgubilo je više od 70% stanovništva, zbog čega se smatra jednim od najstradalnijih mesta na prostoru nekadašnje Jugoslavije i jednim od najtragičnijih lokaliteta na Kordunu. Parastosi i obnova crkve služe kao mesto kolektivnog sećanja i opomene na strahote iz prošlosti.