„Veliki Pokolj“ U Garavicama: Kako Je Ustaški Režim Planirao Istrebljenje Srba

Miodrag Linta, predsednik Saveza Srba iz regiona, izjavio je da je masovno stradanje u Garavicama kod Bihaća 1941. deo planske i organizovane kampanje ustaškog režima usmerene na istrebljenje srpskog naroda unutar NDH. Prema njegovim tvrdnjama i dostupnim izvorima, tokom leta 1941. u tom stratištu ubijeno je više desetina hiljada ljudi, među kojima značajan broj Srba, Jevreja i Roma.

Šta se dogodilo u Garavicama

Garavice se nalaze oko 2–3 km od centra Bihaća. Linta navodi da su masovna ubijanja trajala od juna do početka septembra 1941. godine, pri čemu je vrhunac zločina, nazvan „veliki pokolj“, zabeležen u periodu od 27. jula do 5. avgusta 1941. Prema procenama koje navodi Linta i nekih nezavisnih britanskih izvora, u Garavicama je u tom periodu ubijeno oko 12.000 Srba, dok su se među žrtvama nalazili i Jevreji i Romi čiji broj se procenjuje na oko 2.500.

Druga stratišta i obim zločina

U Bihaćkom polju identifikovana su tri glavna stratišta sa grobnicama: livade Garavice, Ceravci i desna obala reke Klokot (Uljevite bare). Pored toga, masovna ubijanja su dokumentovana na desetinama lokacija širom šireg područja Bihaća – jama Jasikovača kod Boričevca, Vučja jama u šumi Osoj, jame Delić i Peranića draga kod Zavalje, Mehino stanje kod Velike Kladuše, Crno jezero kod Krupe, Macini Dolovi kod Cazina, Kalati i Kulen Vakuf, Zabarе i Čaire kod Ripča i mnoga druga.

„Poslednjih dana jula i početkom avgusta masovna ubijanja su trajala bez prestanka, danju i noću. Strahovita istina je da je u Bihaću i okolini tokom proleća, leta i jeseni 1941. godine ubijeno više od 25.000 Srba“, navodi Linta.

Kulturna i društvena šteta

Prema navodima iz saopštenja, ustaške vlasti su 1941. sravile sa zemljom pravoslavnu crkvu Svetog Trojstva, čiji je građevinski materijal navodno iskorišćen za dogradnju rimokatoličke crkve i zvonika. Zemljište na kome je stajao predratni hram oduzela je opštinska vlast, a na toj parceli posle rata izgrađena je zgrada opštine u kojoj je danas sedište Unsko-sanskog kantona.

U bihaćkoj Kuli, kako se navodi, pravoslavni Srbi su prebijani, mučeni i odvoženi na streljanje; ta građevina je 2007. proglašena nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.

Zahtev za sećanje i pravnu rehabilitaciju

Linta poziva državu Srbiju da u Beogradu osnuje Memorijalni centar genocida nad Srbima u NDH i da započne inicijativu za međunarodno priznanje tih zločina kao genocida. Predloženo je i aktivno popisivanje srpskih žrtava u NDH, obeležavanje svih stratišta na području današnje Hrvatske i Federacije BiH, te postavljanje spomen-ploča sa imenima žrtava u svakom naseljenom mestu na širem području Bihaća.

Zašto je ovo važno

Dokumentovanje i memorijalizacija ratnih zločina ima za cilj sećanje na žrtve, istorijsku istinu i prevenciju budućih zločina. Pozivi za osnivanje memorijalnog centra i međunarodno priznavanje reflektuju težnju za pravdom, ali i za širim javnim i međunarodnim sagledavanjem događaja iz 1941. godine.

Napomena: U tekstu su sačuvani podaci iz izjave Miodraga Linte i dostupnih arhivskih i drugih izvora koje je on naveo; radi potpune istorijske analize preporučuje se konsultacija primarnih arhiva i istraživanja nezavisnih istoričara.