Nova studija iz Brain Health pokazuje da terapijska aferza može smanjiti cirkulišuće nivoe nekih PFAS hemikalija i da filteri zadržavaju detektovane mikroplastike. U jednoj analiziranoj grupi pad PFAS-a je iznosio do 25%, dok je nezavisna laboratorija izmerila smanjenja od 43,5 do 75,8% za nekoliko PFAS-a. Nalazi o mikroplastici su neujednačeni i podložni su uticaju kontaminacije i plastičnih delova opreme; potrebna su veća, kontrolisana istraživanja pre kliničke primene.
Neočekivani efekat terapijske aferze: filteri mogu ukloniti PFAS i neke mikroplastike iz krvi
(Science Photo Library/Canva)
Terapijska aferza, postupak koji se koristi za uklanjanje lipoproteina iz krvi pacijenata sa teškim kardiovaskularnim oboljenjima, može istovremeno smanjiti nivoe određenih PFAS hemikalija i detektovanih mikroplastika u cirkulaciji, pokazuje nova nemačka studija objavljena u časopisu Brain Health.
YouTube Thumbnail
Šta je terapijska aferza?
Tretman propušta krv pacijenta kroz mašinu koja odvaja krvne ćelije od plazme; plazma potom prolazi kroz sekundarni filter koji zadržava veće čestice poput lipoproteina, nakon čega se prečišćena krv vraća u organizam. Metoda se primenjuje kada lekovima nije moguće dovoljno sniziti rizik od bolesti srca.
Good HDL and bad LDL cholesterol. (University of Utah)
Šta su PFAS i zašto su važni?
PFAS (per- i polifluoroalkilne supstance) su grupa postojanih industrijskih hemikalija korišćenih u nelepljivim premazima, vodootpornim tkaninama i ambalaži. Zbog dugog vremena razgradnje često se nazivaju "forever chemicals" i povezivani su sa promenama holesterola, poremećajima imunog i hormonskog sistema, pa i nekim vrstama raka.
Schematic overview of how therapeutic apheresis may reduce circulating PFAS and MNPs. (Bornstein et al.,Brain Health, 2026)
Glavni nalazi studije
Istraživači su pratili 14 pacijenata podvrgnutih dvostrukoj filtracionoj plazmaferezi. U jednoj seriji merenja koncentracije četri uobičajena PFAS-a nakon jedne procedure opale su do 25%. Druga laboratorija, koja je analizirala četiri uzorka drugom metodom, izmerila je prosečna smanjenja od 43,5% do 75,8% za pet PFAS-a. Zbog malih uzoraka i različitih analitičkih metoda, rezultati se ne mogu direktno porediti i ne znači da su ti procenti uniformno postignuti kod svakog pacijenta.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Autori pretpostavljaju da su PFAS ili direktno zadržani u filterima ili formiraju komplekse sa lipoproteinima i plazmanskim proteinima koji omogućavaju njihovo ko‑uklanjanje tokom procedure.
Mikroplastika — nagoveštaji, ali bez potvrde
Nalazi o mikroplastici su bili neujednačeni: kod četiri pacijenta nivoi polietilena pali su kod svih, a polivinil-hlorid kod troje, dok su drugi polimeri imali mešovite promene i kod nekih pacijenata su se nivoi čak povećali. Tim je više puta detektovao mikroplastiku u eluatu ispranom sa upotrebljenih filtera, što ukazuje da filteri zadržavaju čestice. Međutim, ovo ne dokazuje trajno smanjenje ukupnog telesnog opterećenja mikroplastikom — čestice uskladištene u tkivima mogle bi kasnije ponovo ući u krvotok.
Ograničenja i naredni koraci
Studija je istraživačka, obuhvatila je male i delimično različite grupe pacijenata, a analiza mikroplastike je posebno osetljiva na kontaminaciju iz okoline i plastične delove opreme. Istraživači nisu pratili koliko dugo smanjenja traju niti da li se to odražava na poboljšanje zdravlja pacijenata. Druga studija iz 2026. u Journal of Clinical Apheresis pratila je 174 plazma-razmene i pokazala pad nivoa mikroplastike kod pacijenata sa visokim početnim vrednostima, ali porast kod onih sa niskim — što sugeriše da oprema (cevke, kese) može i sama doprineti unosu čestica.
Zaključak
Rezultati otvaraju intrigantnu mogućnost da filter namenjen uklanjanju lipoproteina može istovremeno zadržati i neke PFAS i mikroplastiku. Ipak, trenutno nema osnova da se aferza smatra sigurnom ili efikasnom metodom "detoksa" od zagađivača; reč je o medicinskoj proceduri koja se upotrebljava za specifična stanja i zahteva dalja, veća kontrolisana ispitivanja i standardizovane metode merenja.
Studija je objavljena u časopisu Brain Health.
Pomozite nam da budemo bolji.
