Lažna AI-fotografija napada u Ceuti razotkrivena — OpenAI SynthID potvrdio falsifikat

Kratak pregled: Fotografija koja je na društvenim mrežama predstavljena kao prizor marokanskog oficira koji se sprema da baci veliki kamen na migranta tokom masovnog prelaska u Ceutu pokazala se kao AI-falsifikat. OpenAI alat za verifikaciju detektovao je Google SynthID watermark, a analiza inserata i dostupnih videosnimaka ukazuje da je bliži kadar koji je kružio kao fotografija generisan veštačkom inteligencijom.

The AI-generated image marked and zoomed by AFP Fact Check to show signs of manipulation

"A Spanish journalist caught on photo when a Moroccan Army threw a heavy stone to its citizen going back to Morocco in Cold B|00d (sic)" — objava na Facebooku, 2. avgust 2026.

Screenshot of results from OpenAI's verification tool, taken on August 4, 2026. AI symbol added by AFP

Šta je tačno objavljeno i zašto je to problem: Na Facebooku i drugim platformama cirkulisala je slika koja prikazuje osobu u zelenoj uniformi i šlemu kako drži veliki kamen nad muškarcem koji se penje uz liticu. Neki korisnici su sliku prihvatili kao dokaz brutalnosti, dok su drugi sumnjali u njenu autentičnost.

Screenshot of the Hepress report on stone-throwing clashes between security forces and migrants, dated July 31, 2026

Kako je slika proverena

Analiza slike otkrila je karakteristične znake manipulacije kod AI-generisanih slika: pikselizovane i nejasne ivice oko figura i kamena, neprirodno deformisane ruke i neskladan odnos proporcija. OpenAI-ov alat za verifikaciju identifikovao je Google SynthID "vodeni znak" sakriven u fajlu, što ukazuje da su OpenAI alati korišćeni za kreiranje ili uređivanje slike.

From left: Screenshot comparisons highlighting the blue street light in the Tanja7, Algeria Gate and Hespress videos, and the Google Maps photo

Autentični video-snimci i kontekst

Obrnuta pretraga slika sprovela je do autentičnih videosnimaka objavljenih krajem jula 2026. na platformama Tanja7, Algeria Gate i Hespress, snimljenih u marokanskom gradu Fnideq, blizu prelaza Bab Sebta ka Ceuti. Ti snimci prikazuju muškarca koji se penje i dvojicu stražara, pri čemu jedan baca kamen — ali kamen u originalnim snimcima je znatno manji, a snimci su zabeleženi iz veće udaljenosti.

Members of Moroccan security forces gather at the site of clashes near Fnideq, on the Morocco-Spain border, on July 31, 2026ABDEL MAJID BZIOUATAFP

Upoređivanje kadrova pokazuje zajedničke elemente: tvrdo, kamenito tlo, uniformisane snage i prepoznatljiva plavo obojena ulična svetiljka koju AFP identifikuje i na Google Maps fotografiji glavne promenade u Fnidequ. AFP fotograf Abdel Majid Bziouat, koji je bio u blizini događaja, potvrdio je da su u tom području korišćeni suzavac i da je došlo do bacanja kamenja, ali je rekao da nije video takav bliski kadar u nacionalnim medijima — on se pretežno širio na društvenim mrežama.

Širi kontekst događaja

Krajem jula 2026. desetine hiljada ljudi, pretežno iz Maroka, ušlo je u špansku enklavu Ceuta, što je dovelo do međunarodne krize i pojačanih bezbednosnih mera. Vlasti su 5. avgusta saopštile da je najmanje 77 ljudi izgubilo život, a da se oko 70.000 od 72.000 migranata kasnije vratilo u Maroko. U tom talasu dezinformacija kružile su i ranije falsifikovane objave koje su pogrešno pripisivale fotografiju agenciji Reuters ili tvrdile da prikazuje izraelskog vojnika u drugom sukobu.

Zaključak i preporuke

Postoji autentičan video koji pokazuje sličnu situaciju u Fnidequ, ali tvdnja da je bliža fotografija autentičan snimak istog trenutka nije tačna — fotografija je AI-generisana. Pre deljenja takvih materijala proveravajte izvore, tražite originalne videosnimke i koristite verifikacione alate kada je to moguće. Posebnu pažnju obratite na znakove manipulacije (neprirodne ivice, deformisane delove tela, nesklad proporcija) i na izveštaje pouzdanih medija i fotoreportera na terenu.