Nova studija zasnovana na dendrokronologiji i istorijskim izvorima pokazuje da su vulkanske erupcije oko 1345. dovele do hladnih i vlažnih leta u južnoj Evropi, što je uništilo useve i izazvalo početnu glad. Uvoz žita iz Zlatne Horde preko trgovačkih ruta Venecije, Đenove i Pize olakšao je dolazak pacova i buva zaraženih bakterijom Yersinia pestis. Kombinacija klimatskog šoka, gladi i intenzivne trgovine pomogla je širenju Crne smrti koja je odnela milione života; autori upozoravaju da slični uspavljujući lanci događaja mogu povećati rizik od budućih pandemija.
Nova teorija: Vulkanske erupcije 1345. mogle su pripremiti teren za širenje Crne smrti u Evropi
Kako su vulkani i trgovina mogli pokrenuti jednu od najvećih pandemija
Novo istraživanje zasnovano na analizama godova drveća iz Pirineja ukazuje da su neidentifikovane vulkanske erupcije oko 1345. godine izazvale hladnija i vlažnija leta u južnoj Evropi između 1345. i 1347. godine. Naučnici koji su koristili dendrokronologiju i istorijske zapise zaključili su da je pad temperature verovatno posledica smanjenog sunčevog zračenja nakon jednog ili više erupcija.
Od loših žetvi do obnavljanja trgovine
Ova klimatska anomalija dovela je do ozbiljnih neuspeha useva i prvih znakova gladi u regionu. Kako bi ublažile posledice, trgovačke pomorske republike poput Venecije, Đenove i Pize pojačale su uvoz žita — između ostalog i iz područja Zlatne Horde u centralnoj Aziji.
Neželjeni putnici i izbijanje kuge
Autori studije navode da su brodovi koji su donosili žito verovatno preneli i pacove, a s njima i buve zaražene bakterijom Yersinia pestis, uzročnikom bubonske kuge. Kombinacija oslabljene populacije usled gladi, intenzivne pomorske trgovine i prisustva patogena dovela je do brzog i razornog širenja bolesti koje je, prema procenama, odnelo 25–50 miliona života u narednih nekoliko godina.
„Iako je niz faktora izuzetno specifičan, prijemljivost za zoonotske bolesti pod klimatskim promenama u globalizovanom svetu raste,“ kaže koautor studije Ulf Buentgen (Univerzitet Kembridž). Historijski kontekst dodatno ističe Martin Bauch iz Leibniz instituta za istoriju i kulturu Istočne Evrope.
Metodologija i značaj
Studija kombinuje podatke iz godova drveća (dendrokronologija) sa savremenim i istorijskim zapisima o vremenskim uslovima i društvenim odgovorima. Rad je objavljen u časopisu Communications Earth & Environment.
Zaključak: Iako ne tvrdi da su vulkanske erupcije same po sebi izazvale pandemiju, istraživanje pokazuje kako klimatski šokovi mogu pokrenuti lanac ekonomskih i bioloških događaja koji povećavaju rizik od velikih epidemija — pouka relevantna i za današnje doba klimatskih promena i globalne povezanosti.
Pomozite nam da budemo bolji.
