Arheološki tim je dešifrovao otiske na drvenim okvirima rimskih voskastih tableta pronađenim u bunaru u Tongeren‑u (Atuatuca Tungrorum), Belgija. Od 85 fragmentata, oko polovine imalo je čitljive tragove koji otkrivaju administrativne i pravne tekstove, školske vežbe i nacrt natpisa za Karakala iz 207. g.n.e. Rad je zahtevao interdisciplinarni pristup i napredne vizualizacione metode, a nalazi obogaćuju znanje o lokalnoj upravi, vojnim veteranima i imenima u severozapadnim rimskim provincijama.
Rimske voskaste tablete iz bunara ponovo čitljive — naučnici rekonstruisali zaboravljene zapise
Scholars Deciphered Supposedly Illegible TabletsMo-Jo-Lo - Getty Images
Grupa arheologa i filologa uspela je da dešifruje otiske na drvenim okvirima rimskih voskastih tableta koje su vekovima bile smatrane nečitljivim. Tabletni vosak je nestao, ali pritisci i urezci ostali su u drvetu i omogućili čitanje delova poruka nastalih u rimskoj koloniji Atuatuca Tungrorum (današnji Tongeren, Belgija).
Gde i šta je pronađeno
Tim je ispitao ukupno 85 fragmentata: deo njih pronađen je još 1930-ih i bačen u bunar u blizini gradskog foruma — najverovatnije namerno uništeni službeni dokumenti — dok je drugi skup izvađen 2013. iz blata i sadrži, između ostalog, školske vežbe i nacrt natpisa za statuu budućeg cara Karakala, datiran 207. godine n.e.
Kako su čitali ono što je trebalo da bude nepovratno izgubljeno
Iako je milimetar-tanak sloj voska odavno nestao, pritisci koji su pri pisanju ostali na drvenom okviru sačuvali su tragove slova. Analiza tih suptilnih utisaka bila je izuzetno zahtevna: drvo je ispucalo i isušilo se, a slovni utisci su se preklapali zbog ponovne upotrebe tableta.
„Razlikovati brazde koje su deo slova od onih nastalih pucanjem, oštećenjima ili samim procesom sušenja bilo je izuzetno zahtevno,“ izjavio je Markus Scholz, vođa tima i stručnjak za provincijsku rimsku arheologiju i epigrafiku.
Metode rada
Proces je zahtevao interdisciplinarni pristup: paleografiju, filologiju, onomastiku, analizu voska i identifikaciju vrste drveta, kao i napredne tehnike vizualizacije (multi-light reflectance imaging / multispektralno osvetljenje). Kombinacija metoda omogućila je izdvajanje preklapajućih fragmenata i rekonstrukciju tekstova.
Šta tekstovi otkrivaju
Oko polovine fragmentata (približno 40–45) sačuvalo je prepoznatljive tragove pisma. Među očitanim delovima nalaze se administrativni i pravni zapisi koji pominju visoke lokalne funkcije, poput decemvira, kao i liktora — tj. pratnji ili telohranitelja visokih službenika, što je u severnim provincijama bilo ređe zabeleženo.
Tekstovi ukazuju i na prisustvo veterana rimske flote na Rajni koji su ostali da žive u provinciji, a imena na tabletama pokazuju mešavinu keltskog, rimskog i germanskog porekla — uključujući i ličnosti koje do sada nisu poznate iz drugih izvora.
Istorijski značaj
Ovi fragmenti nisu samo paleografska kurioznost: oni pružaju direktne dokaze o svakodnevnoj administraciji, religijskim i sudskim praksama u jednoj severozapadnoj rimskoj zajednici i doprinose razumevanju procesa romanizacije i latinizacije u provincijama. Takođe, otvaraju pogled na imena i službe koje do sada nisu bile dokumentovane za taj region.
Zaključak: Poruke koje su nekad namerno bačene da budu zaboravljene sada su, zahvaljujući tehnici i strpljenju istraživača, ponovo postale čitljive — podsećajući nas da tragovi prošlosti mogu opstati daleko duže nego što mislimo.
Razmislite sledeći put kada brišete poruku ili sečete dokumente: neki tragovi ipak mogu ostati.
Pomozite nam da budemo bolji.
