Arheolozi iz Novosibirskog državnog univerziteta otkrili su da je žena iz Pazyryk kulture preživela složnu hiruršku intervenciju vilice pre oko 2.500 godina. CT snimci pokazuju dva izbušena kanala u vilici i tragove umetnutih materijala (verovatno konjska dlaka ili tetiva), dok novoformirana kost potvrđuje preživljavanje. Istraživači povezuju zahvat sa razvijenim finim motoričkim veštinama zanatlija Pazyryka i pretpostavljaju da je povreda mogla nastati padom sa konja.
Drevna hirurgija spasila život: Otkrivena složena operacija vilice stara 2.500 godina
Skull of ancient Pazyryk woman who had surgeryCredit: Elena Panfilo/Novosibirsk State University
Arheolozi sa Novosibirskog državnog univerziteta (NSU) otkrili su dokaze da je žena iz pazyryčke kulture u južnom Sibiru preživela složenu medicinsku intervenciju pre oko 2.500 godina. Lobanju, pronađenu tokom 1990-ih, ponovo su analizirali pomoću savremenih CT snimaka, što je omogućilo uvid u povredu i naknadni tretman.
Šta su otkrili?
CT snimci pokazuju tešku povredu desnog zgloba vilice: zglob je uništen, potporna vezivna tkiva su bila poderana, a donja vilica pomerena. Na mestu povrede pronađena su dva mala, precizno izbušena kanala u kostima vilice i tragovi umetnutih materijala — najverovatnije konjske dlake ili životinjske tetive — koji su, prema istraživačima, služili kao svojevrsna primitivna proteza ili šav.
Preserved body of a Pazyryk womanCredit: Elena Panfilo/Novosibirsk State University
Dokazi izlečenja
Ključno otkriće jeste nova kost koja je izrasla oko izbušenih kanala, što jasno ukazuje da je žena preživela intervenciju i da je vilica delimično povratila funkciju. Bez takvog zahvata, oštećenje ovakvog tipa verovatno bi onemogućilo govor i žvakanje i dovelo do pothranjenosti.
Natalia Polosmak, glavna istraživačica Instituta za arheologiju i etnografiju Sibirske filijale Ruske akademije nauka, ističe da su izuzetne zanatske veštine Pazyryk naroda — očuvani kožni predmeti, posude i drugi artefakti — pokazatelj razvijene fine motorike potrebne i za hirurške zahvate.
Kontekst i značenje
Autori studije procenjuju da je žena imala između 25 i 30 godina kada je umrla — za to doba i region to je bio relativno poodmakao životni vek. Iako ne mogu sa sigurnošću utvrditi uzrok povrede, napominju da je mehanizam povrede kompatibilan sa padom s konja, što je verovatno s obzirom na jahačku kulturu Pazyryka.
Scan of an ancient Pazyryk woman's jawCredit: Elena Panfilo/Novosibirsk State University
Ovo otkriće pomera granice našeg razumevanja istorije medicine: pokazuje da su starije populacije u udaljenim oblastima posedovale znanja i veštine dovoljne za izvođenje složenih, funkcionalno usmerenih hirurških zahvata. Nalaz je važan i za arheologiju, medicinsku istoriju i razumevanje društvenih mreža koje su omogućavale prenos znanja o lečenju.
Napomena o izvoru: osnovne informacije potiču iz saopštenja Novosibirskog državnog univerziteta objavljenog 16. februara, a analiza je zasnovana na rezultatima CT snimanja predmetne lubanje.
Pomozite nam da budemo bolji.
