Neidentifikovani švedski ratni brod, potopljen oko 1640. godine, ponovo je postao vidljiv u Baltičkom moru kod Stokholma zbog rekordno niskog vodostaja. Timovi iz muzeja Vrak i programa The Lost Navy rade na identifikaciji i proceni stanja. Baltičko more je zbog odsustva brodnih crva omogućilo dugotrajno očuvanje drvenih delova, ali izvlačenje olupine nosi rizik od brzog propadanja — slično slučaju broda Vasa iz 1628.
Olupina Švedskog Ratnog Broda Izlazi Na Površinu Posle 400 Godina — Otkrivena Kod Stokholma
1600s shipwreck in sweden - CBS Texas/YouTube
Posle oko 400 godina pod morem, neidentifikovani švedski ratni brod ponovo je postao vidljiv u Baltičkom moru u blizini Stokholma. Olupina, za koju se veruje da je potopljena namerno oko 1640. godine da bi služila kao deo temelja mosta ka ostrvu Kastellholmen, otkrivena je zbog rekordno niskog vodostaja u poslednjih sto godina.
Kako je došlo do izranjanja?
Pomorski arheolog Jim Hansson iz stockholmskog muzeja Vrak (Museum of Wrecks) objasnio je za AFP (kako prenosi CBS) da je dug period visokog vazdušnog pritiska potisnuo vodu iz Baltičkog mora prema Severnom moru i Atlantiku, što je snizilo nivo vode i otkrilo olupinu.
"Dugo je trajao period visokog vazdušnog pritiska u našoj oblasti u nordijskim zemljama. Zato je voda iz Baltičkog mora bila potisnuta ka Severnom moru i Atlantskom okeanu," rekao je Hansson.
Zašto je drvo opstalo toliko dugo?
Naizgled iznenađujuće, drveni brodovi u nekim delovima Baltičkog mora ostaju dobro očuvani decenijama i vekovima. Glavni razlog je odsustvo brodnih crva (shipworms) — organizama koji razgrađuju drvo pomoću bakterija u crevima i često mogu brzo uništiti potonule drvene konstrukcije. Hladne, manje slane vode Baltičkog mora usporava biološke i hemijske procese propadanja, pa olupine zadrže strukturu sličnu vremenskoj kapsuli.
1600s shipwreck in sweden - CBS Texas/YouTube
Opasnosti prilikom izvlačenja i primer Vasa
Ipak, stanje očuvanosti je krhko: drvo je stabilizovano vodenim sredstvom i može brzo propasti kad dođe u kontakt sa vazduhom. To je problem koji se pojavio kod čuvene olupine Vasa, broda koji je potonuo 1628. godine — nakon vađenja iz vode drvo je počelo da propada jer su metalni delovi izazvali zakiseljavanje i druge hemijske reakcije. Naučnici su utvrdili da zemnoalkalni hidroksidi mogu neutralisati kiselinu i usporiti uništavanje, ali očuvanje izvađenih drvenih brodova i dalje predstavlja veliki izazov.
Šta se planira dalje?
U tom području nalaze se ukupno pet potopljenih brodova, a istraživači rade u okviru programa "The Lost Navy" kako bi identifikovali olupine i procenili njihovo stanje. Švedska mornarica razmatra mogućnost ponovnog korišćenja starih hrastovih trupova umesto seče novog drveta, ali svaka odluka mora da uzme u obzir rizike za očuvanje i kulturnu vrednost.
Zaključak: Otkrivanje ovog broda daje jedinstvenu priliku za proučavanje pomorske istorije i tehnologije 17. veka, ali i postavlja hitna pitanja o zaštiti i konzervaciji. Niski vodostaji koji su ga izložili mogu predstavljati i neposrednu pretnju ukoliko se preduzmu brzoplete ili neadekvatne mere.
Izvori: Vrak Museum of Wrecks, AFP, CBS, izveštaj na SlashGear.
Pomozite nam da budemo bolji.
