Nova studija ukazuje da su narodi Severne Amerike koristili jednostavne dvostrane "binary lots" za igre i kockanje pre oko 12.800–12.200 godina — najmanje 6.000 godina pre prvih poliedarskih kockica iz bronzanog doba. Robert J. Madden razvio je četvorostepeni test zasnovan na radu Stewarta Culina i identifikovao više od 600 setova sa 45 lokaliteta. Nalaz podstiče dalja istraživanja, iako stručnjaci pozivaju na oprez zbog potrebe za potpunim arheološkim kontekstom.
Otkriće u arheologiji: Domorodački Narodi Severne Amerike Koristili Su 'Binary Lots' Pre 12.800 Godina
Early examples of Native American dice. - Robert Madden
Nova studija sugeriše da su narodi Severne Amerike koristili jednostavne dvostrane "binary lots" — pljosnate kockice slične bacanju novčića — pre otprilike 12.800–12.200 godina, što ih čini starijim od klasičnih šesterostraničnih kockica iz bronzanog doba za najmanje 6.000 godina. Nalazi su predstavljeni u radu objavljenom 2. aprila u časopisu American Antiquity.
Šta su „binary lots"?
"Binary lots" su pljosnati, dvoslojni predmeti od drveta ili kosti koji su mogli da padaju na jednu od dve strane, slično kao kod bacanja novčića. Takvi artefakti pronađeni su u arheološkim kontekstima iz Folsom perioda u Vajomingu, Koloradu i Novom Meksiku, sa procenjenim datovanjem od oko 12.800 do 12.200 godina pre nove ere.
Istraživanje i metodologija
Autorski tim predvodio je Robert J. Madden, doktorand arheologije na Colorado State University. Madden je razvio četvorostepeni test zasnovan delom na analizi etnografa Stewarta Culina iz 1907. godine (koji je zabeležio 293 seta istorijskih domorodačkih kockica) kako bi procenio da li neidentifikovani fragmenti iz arheoloških zbirki mogu predstavljati dice odnosno "binary lots".
Primena test‑kriterijuma dovela je do identifikacije više od 600 ranije neprepoznatih setova sa 45 praistorijskih lokaliteta na zapadu SAD, u rasponu od kasnog pleistocena do perioda nakon evropskog kontakta.
Reakcije stručnjaka
Studija je izazvala interes među istraživačima igara u arheologiji. Walter Crist (Leiden University) ističe da rad pokazuje koliko se može otkriti kada se traže analogije sa tradicionalnim igrama, dok takođe upozorava da su u nekim regionima i prirodni predmeti (npr. školjke, teleće skočne kosti) korišćeni na sličan način, ali ih je teško jednoznačno prepoznati u zapisu.
S druge strane, Jelmer Eerkens (UC Davis) poziva na oprez: on naglašava da je pun arheološki kontekst (mesto pronalaska, prateći nalazi, stratigrafija) ključan za sigurnu interpretaciju funkcije predmeta i upozorava da oblik i veličina sami po sebi ne dokazuju upotrebu za igre.
Značaj otkrića
Ako se potvrde, nalazi pokazuju da su ljudi još u ranom holocenu koristili jednostavne uređaje za igru i kockanje — što otvara nove puteve za razumevanje socijalnih praksi i pristupa verovatnoći pre nego što je teorija verovatnoće formalizovana u 17. veku. Madden i saradnici ističu da su u istorijskim izvorima domorodačke kockice gotovo isključivo povezivane sa kockanjem i igrama na sreću.
Zaključak
Studija ne dokazuje konačno upotrebu svakog pojedinačnog artefakta kao kockice, ali pruža jasno formulisan metod za identifikaciju i ukazuje na široko rasprostranjenu praksu koja je mogla trajati milenijumima. Sledeći koraci uključuju detaljniju analizu konteksta nalaza, eksperimentalnu arheologiju i poređenje sa etnografskim zapisima kako bi se razlikovale funkcije sličnih predmeta.
Napomena: Otkriće je značajno za proučavanje istorije igara i socijalnih aktivnosti, ali interpretacije moraju uzeti u obzir kompletan arheološki kontekst i moguće alternative u upotrebi predmeta.
Autor teksta: Taylor Nicioli (izvor: CNN); prerada i sažetak za srpsko govorno područje.
Pomozite nam da budemo bolji.
