U blizini Mlečnog Puta otkrivena je zvezda SDSS J0715-7334 sa rekordno niskom metalnošću — svega 0,005% Sunčeve. Spektralna analiza pokazuje ekstremno malo gvožđa i vrlo nizak udeo ugljenika, što upućuje na retku formacionu putanju u kojoj je manja količina kosmičke prašine pomogla hlađenje gasa. Položaj i kretanje ukazuju na moguće poreklo iz Velikog Magelanovog Oblaka, što otvara novu priliku za pronalaženje sličnih drevnih zvezda.
Najnetaknutija drevna zvezda u blizini: SDSS J0715-7334 ima samo 0,005% Sunčeve metalnosti
An artist's impression of the star's journey from the Large Magellanic Cloud to the Milky Way. (Navid Marvi/Carnegie Science)
Astronomi su otkrili zvezdu u blizini Mlečnog Puta koja je do sada najsačuvaniji primer drevne, gotovo netaknute zvezde — SDSS J0715-7334. Njena hemijska sastavnost gotovo je isključivo vodonik i helijum, sa ukupnom metalnošću od samo 0,005% metalnosti Sunca, što je novi rekord u siromaštvu teških elemenata.
An image of the Milky Way with the star's current position, its past motion, and the motion of the Large Magellanic Cloud. (Vedant Chandra and the SDSS collaboration)
Kako je otkriće nastalo
SDSS J0715-7334 su gotovo slučajno identifikovali Alexander Ji i njegovi studenti dok su pretraživali podatke iz Sloan Digital Sky Survey (SDSS). Umesto planiranih deset minuta posmatranja, tim je zvezdu pratio oko tri sata, kada je spektroskopska analiza otkrila izuzetno nizak sadržaj metala — naročito gvožđa i ugljenika.
An artistic impression of the star. This illustration is not to scale. (Navid Marvi/Carnegie Science)
"Ove netaknute zvezde predstavljaju prozore u zoru formiranja zvezda i galaksija u Univerzumu," kaže Alexander Ji (University of Chicago), vođa istraživanja.
Zašto je ovo važno
Posle Velikog praska, Univerzum je prvobitno bio ispunjen plazmom; tek nakon ~300.000 godina nastao je neutralni vodonik i helijum, iz kojih su se formirale prve zvezde (tzv. Populacija III). Te prve zvezde sintetisale su teže elemente i rasule ih u međuzvezdani prostor putem supernova, obogaćujući gas iz kojeg su nastale naredne generacije (Populacija II).
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
SDSS J0715-7334 spada u Populaciju II sa ekstremno niskom metalnošću. Spektar pokazuje trun gvožđa — oko 40 puta manje želaza nego kod prethodnog rekorda — i izuzetno nizak udeo ugljenika. To sugeriše retku formacionu putanju u kojoj male količine kosmičke prašine, nasleđene od supernova Populacije III, pomažu hlađenje gasa i njegovo urušavanje u zvezdu.
Poreklo i dalji koraci
Analiza položaja i kretanja zvezde ukazuje na to da je verovatno potekla iz Velikog Magelanovog Oblaka, patuljaste galaksije u orbiti oko Mlečnog Puta. Ako se potvrdi, to znači da takve galaksije mogu čuvati relativno veći broj ultra-metal-siromašnih zvezda, pa su cilj budućih pretraga.
"Moguće je da ćemo u galaksijama poput Magelanovih Oblaka naći relativno veću proporciju izuzetno metal-siromašnih zvezda nego u našem sopstvenom Mlečnom Putu," kaže Kevin Schlaufman (Johns Hopkins University).
Istraživači naglašavaju da je potrebno otkriti mnogo više sličnih objekata u različitim okruženjima kako bi se precizno testirale hipoteze o ranim fazama formiranja zvezda. Otkrivanje SDSS J0715-7334 objavljeno je u časopisu Nature Astronomy.
Napomena: Ovaj članak sadrži sažetak nalaza i tumačenje tima istraživača; dalja posmatranja i modeliranje pomoći će da se potvrde i razrade predloženi scenariji formiranja.
Pomozite nam da budemo bolji.
