Studija u PLOS Biology pokazuje da juvenilne tomato klovn-ribe imaju bele pruge koje služe kao signal nenapadanja dok traže harem. Kada budu prihvaćene u grupu, hormonske promene izazvane mestom u hijerarhiji dovode do smrti iridofora — ćelija koje stvaraju belu boju — pa pruge blede i zamenjuju se narandžastim ljuskama. Vremenski raspon gubitka pruga kreće se od 1 do 12 meseci, u zavisnosti od socijalnog okruženja.
Zašto mlade tomato klovn-ribe gube bele pruge? Društveni pritisak i hormoni objašnjavaju
Close up portrait of Cute looking little juvenile tomato Anemonefish (Clownfish) (Amphiprion frenatus)in anemone on a coral reef off a volcanic beach in Tulamben Bay, Bali, Indonesia looking at camera© SeraphP/Shutterstock.com
Mlade jedinke poznate kao tomato klovn-ribe rađaju se sa izraženim belim prugama koje naglašavaju njihov kontrastni narandžasti izgled. Novo istraživanje objavljeno u PLOS Biology pokazuje da gubitak tih pruga nije slučajan rezultat okoline, već je povezan sa socijalnom integracijom u grupu i hormonskim promenama.
Tomato clownfish lose the stripes on their bodies as they join established harems.©d3_plus/Shutterstock.com
Eksperiment koji je razjasnio uzrok
Tim istraživača, među kojima su Vincent Laudet i Laurie Mitchell sa Okinawa Institute of Science and Technology (OIST), odgajio je tomato klovn-ribe od larvalnog stadijuma i rasporedio ih u četiri tipa akvarijuma: bez anemona, sa plastičnim anemonama, sa živim anemonama i sa živim anemonama u kojima već žive odrasle klovn-ribe. Ribe smeštene sa odraslim jedinkama gubile su bele pruge znatno brže nego one u drugim uslovima, što ukazuje na socijalni uzrok promene boje.
The white stripes on the tomato clownfish eventually disappear.©Simagart/Shutterstock.com
Šta pruge znače i zašto ih ribe zadržavaju ili gube
Autori objašnjavaju da bele pruge kod juvenilnih riba funkcionišu kao vizuelni signal: pokazuju da je riba nenametljiva i ne predstavlja pretnju članovima grupe. Kada mladunče bude prihvaćeno u harem i uspostavi svoj položaj u hijerarhiji, pruge počinju da blede — proces koji smanjuje nepotrebne konflikte. Nasuprot tome, ribe koje naseljavaju prazne anemone zadržavaju pruge duže kako bi signalizirale dominantnost i obeshrabrile ulježe.
Juvenile tomato clownfish will lose their white stripes between one and 12 months of age.©Guy Bryant/Shutterstock.com
Ćelijski i hormonski mehanizam
Belu boju stvaraju specifične pigmentne ćelije — iridofori — koje odbijaju svetlost i daju iridescentan izgled. Studija je pokazala da se ti iridofori skupljaju, njihova membrana se gužva, jedra fragmentuju i na kraju ćelije umiru. One se ne zamenjuju novim iridoforima, već ih na mestu belih pruga zamenjuju obične narandžaste ljuske.
A tomato clownfish’s hormones change, causing them to no longer produce the hormones necessary for the white stripes on their bodies.©Jesus Cobaleda/Shutterstock.com
Istraživači su utvrdili i da su pokretači ovog procesa hormonske promene: kada juvenilna riba zauzme mesto u hijerarhiji harema, štitna žlezda menja proizvodnju hormona koji preusmeravaju ekspresiju gena odgovornim za održavanje iridofora. Posledica je prestanak proizvodnje hormona koji održavaju reflektujuće ćelije — osim u oblasti oko glave, gde pruge često ostaju.
One ancestor did not cause the tomato clownfish’s stripes to fade. Instead, it took generations for this change to occur.©Oksana Maksymova/Shutterstock.com
Vremenski okvir i evolutivne implikacije
Gubitak pruga varira: neke ribe ih izgube već nakon jednog meseca, a neke i do 12 meseci života, u zavisnosti od toga da li su našle zauzetu anemonu i prisustvo odraslih jedinki. Filogenetska analiza sugeriše da je gubitak pruga evoluirao nezavisno u više vrsta koje žive u manjim društvenim grupama, što može ukazivati na adaptivnu, zaštitnu funkciju u riziku od smrtonosnih sukoba u malim haremima.
Zašto je ovo važno?
Razumevanje mehanizama kao što su socijalni signali i hormonska regulacija boje pomaže naučnicima da bolje protumače faktore koji oblikuju biološku raznolikost na koralnim grebenima. Otkrića otvaraju pitanja o tome kako društvena struktura utiče na fenotipsku plastiku i evoluciju kod drugih morskih vrsta.
“Pigmentation traits like these white bars are often treated as simple visual markers, but they in fact carry rich biological meaning,” rekao je Vincent Laudet, napominjući važnost multidisciplinarnog pristupa istraživanju boja u prirodi.
Pomozite nam da budemo bolji.
