Studija u Nature predlaže da je Mars mogao imati ogroman okean koji je ostavio široku priobalnu policu kao trag. Istraživači su uporedili simulacije isušivanja zemaljskih okeana sa MOLA topografskim podacima i identifikovali trake široke 200–400 m u severnim ravnicama. Dodatnu podršku daju nalazi rovera Zhurong; konačna verifikacija se očekuje od ESA-inog rovera Rosalind Franklin (2029/2030).
„Prstenka Iz Kade“: Novi Dokazi Da Je Mars Nekada Imao Okean Koji Je Prekrivao Trećinu Planete
A view from the "Kimberley" formation on Mars taken by NASA's Curiosity rover. One-third of the red planet might have once been covered by an ocean. - NASA/JPL-Caltech
Mars je možda nekada imao ogroman okean koji je prekrivao približno trećinu planete i zatim nestao, ostavivši za sobom široku, ravnu priobalnu policu — nalik prstenu koji ostane u ispraznjenoj kadi. Novo istraživanje objavljeno u Nature predlaže da takav „bathtub ring“ postoji i da se vidi u podacima sa MOLA instrumenta.
Today, Mars is a reddish, cold and dusty planet about half the size of the Earth, with only a very thin atmosphere. - NASA
Kako su naučnici došli do ideje
Michael Lamb i Abdallah Zaki su koristili kompjuterske simulacije isušivanja zemaljskih okeana kako bi utvrdili koji geološki tragovi najduže opstaju nakon povlačenja vode. Na Zemlji je najizdržljiviji i najrasprostranjeniji takav trag — kontinentalna polica: široka, blago nagnuta zona puna sedimenta. Autori su tražili analognu formaciju na Marsu u MOLA topografskim podacima i našli slične široke trake u severnim ravnicama.
This NASA illustration shows what Mars could have looked like billions of years ago, when a large ocean might have covered about one-third of its surface. - NASA/GSFC
Šta pokazuju podaci
Predložena priobalna polica na Marsu procenjena je na 200–400 metara širine (oko 650–1.300 stopa), što je dovoljno široko da opstane kroz milijarde godina erozije i geoloških promena. Tim navodi da bi takvu formaciju stvarali rečni nanosi, talasi i promene nivoa vode — procesi poznati i na Zemlji.
An artist’s impression of ESA’s upcoming Rosalind Franklin rover, part of the ExoMars mission, expected to launch in 2028. - ESA/ATG medialab
"Tražili smo traku koja bi obuhvatila mesto gde bi obala bila, kao ravnu policu — jer je to ustvari ono što vidimo na Zemlji," rekao je Lamb.
Podrška i ograničenja hipoteze
Dodatne indicije dolaze od kineskog roverа Zhurong, koji je u istoj regiji otkrio sedimente i tragove drevnih plaža unutar podzemnih slojeva, kao i od dokaza o delti i suvim rečnim tokovima. S druge strane, kritičari ističu ključne razlike između Marsa i Zemlje: Mars nema aktivnu tektoniku ploča, a drugačiji plimni i strujni režimi mogli bi oblikovati obale drugačije nego na Zemlji. To znači da direktno poređenje sa zemaljskom kontinentalnom policom nije jednoznačno.
This image taken by ESA's Mars Express satellite shows Echus Chasma, a prominent plateau on Mars that may have once hosted gigantic waterfalls. - ESA/Getty Images Europe/Getty Images
Šta ostaje nerešeno
Glavna pitanja su i dalje: odakle je potekla tolika količina vode i gde je sve završila? Podaci sa landera InSight sugerišu da postoji više podzemne vode nego što se misli, dok neki proračuni dozvoljavaju postojanje tekuće površinske vode i do pre ~2 milijarde godina. Međutim, konačni dokazi zahtevaju direktna ispitivanja terena.
Buduće misije i verifikacija
Evropska misija Rosalind Franklin, planirana da sleti 2030. godine u severnim ravnicama, ima instrumente za ispitivanje i površine i podzemlja i mogla bi pružiti presudne dokaze koji će potvrditi ili opovrgnuti postojanje ove priobalne police.
Zaključak
Studija nudi ubedljiv, testabilan pristup velikom i dugo debatovanom pitanju: da li je Mars nekada imao trajni, široki okean. Iako dokazi iz topografije i sedimenata podstiču nadu, konačna potvrda zavisi od budućih merenja i analizа. Ako se potvrdi, nalaz bi značajno promenio naše razumevanje marsovske klime, hidrologije i potencijalne davne habitabilnosti.
Pomozite nam da budemo bolji.
