Julijana Bušić (1948–78) preminula je u Zagrebu. Najpoznatija je po učešću u otmici američkog putničkog aviona 1976. (let 355) koja je imala za cilj da skrene pažnju na položaj Hrvata u SFRJ; u vezi s tim događajem poginuo je jedan policajac u eksploziji u Njujorku. Osuđena je na doživotni zatvor u SAD, puštena uslovno nakon 13 godina; Zvonko Bušić je pušten nakon 32 godine i izvršio je samoubistvo pre 13 godina. Nakon povratka u Hrvatsku bavila se pisanjem i javnim angažmanom, a mišljenja o njoj ostaju podeljena.
Od američke studentkinje do kontroverzne Hrvatice: Život i smrt Julijane Bušić
© Принтскрин/Јутјуб
Julijana Bušić, kontroverzna javna ličnost koja je kod dela javnosti u Hrvatskoj bila smatrana nacionalnom heroinom, a kod drugih osuđivana kao učesnica terorističkog čina, preminula je danas u Zagrebu u 78. godini života. Njeno ime dugo je delilo javnost zbog uloge u otmici američkog putničkog aviona 1976. i kasnijeg javnog angažmana nakon povratka u Hrvatsku.
Biografija
Rođena 1948. godine u saveznoj državi Oregon (SAD) kao Juliana Idn Schulc, Julijana je studirala nemački jezik u SAD i magistrirala u Austriji. U Beču je upoznala Zvonka Bušića; venčali su se 1972. u Frankfurtu. Njihov zajednički čin iz 1976. ostavio je dubok trag u istoriji i politici regiona.
Otmičarski incident 1976.
Godine 1976. Zvonko Bušić, zajedno sa Julijanom i još trojicom saradnika, oteo je putnički avion na letu 355 iz New Yorka za Chicago u kojem je bilo oko 80 putnika. Cilj grupe, kako su navodili, bio je da skrenu pažnju na položaj Hrvata u tadašnjoj SFRJ; Zvonko je sastavio manifest koji su nameravali baciti iz aviona i tražili njegovo objavljivanje u međunarodnim medijima.
Prema izveštajima, u avion su unete naprave koje su neki kasnije opisali kao lažne bombe, dok je pravo eksplozivno sredstvo postavljeno na železničkoj stanici u Njujorku; u toj eksploziji poginuo je jedan policajac. Incident je doveo do međunarodnog pravnog procesa i dugotrajnih posledica za sve učesnike.
Suđenje, kazne i povratak
Bušići su osuđeni na kazne doživotnog zatvora u SAD. Julijana je uslovno puštena nakon 13 godina, dok je Zvonko proveo 32 godine u zatvoru pre puštanja. Posle oslobađanja, oboje su se vratili u tada nezavisnu Hrvatsku, gde su ih dočekale pomešane reakcije javnosti i političkog vrha.
Javni angažman i delo
Nakon povratka, Julijana Bušić je objavljivala memoare i druge knjige u kojima je opisivala zatvorsku svakodnevicu, svoju ljubav prema Zvonku i sećanja na događaje iz života. Prema izveštajima, poslednje njeno delo ticalo se događaja iz ratne prošlosti Hrvatske. Pored pisanja, bila je angažovana u Ministarstvu spoljnih poslova Hrvatske, javno se pojavljivala u političkim kampanjama — uključujući i pojavljivanje u reklami HDZ-a tokom predsedničke kampanje 2020. — te je govorila pred studentima.
Reakcije i nasleđe
Reakcije na njenu smrt bile su podeljene: najviši državni zvaničnici, uključujući premijera Andreja Plenkovića i ministra Gordana Grlića Radmana, izrazili su saučešće i naglasili njen doprinos u oblikovanju dela hrvatske političke i društvene istorije. Lider Mosta Nikola Grmoja uputio je zahvalnost za njen angažman, dok su druge javne ličnosti i umetnici, među njima i kontroverzni muzičar Marko Perković Thompson, istakli poštovanje prema njenom imenu.
Ipak, njen život ostaje predmet snažnih podela: za jedne je bila rodoljub i borac, za druge – osuđena zbog učestvovanja u nasilnom i opasnom činu koji je imao smrtonosne posledice.
Zaključak
Julijana Bušić ostaje figura koja provocira snažne emocije i različite interpretacije istorije. Njena priča podseća na kompleksnost političkih konflikata drugog pola 20. veka i na dugotrajne posledice koje takvi postupci ostavljaju na porodice, žrtve i kolektivnu memoriju.
Pomozite nam da budemo bolji.
