Južna Koreja je postigla stopu kontrole hipertenzije od oko 59% zahvaljujući univerzalnom zdravstvenom osiguranju, obaveznim preventivnim pregledima i širokoj dostupnosti generičkih lekova. Ključni faktori su sistematsko prikupljanje podataka, povezivanje skrininga sa lečenjem i državne mere za smanjenje unosa soli. Model je delimično prenosiv i predstavlja važnu lekciju za zemlje koje žele da smanje teret kardiovaskularnih bolesti.
Kako je Južna Koreja Smanjila Hipertenziju — Model Koji Druge Države Mogu Da Primene
The WHO has warned that 1.4 billion people had high blood pressure in 2024 - Maskot/Getty
Južna Koreja, poznata po K-popu i K-drama, postala je i međunarodni primer u borbi protiv visokog krvnog pritiska. Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije (WHO), zemlja je jedna od samo četiri na svetu koja ima stopu kontrole hipertenzije iznad 50 odsto — trenutno oko 59% među dijagnostikovanim pacijentima.
Brzi pad kardiovaskularne smrtnosti
Transformacija je dramatična: 1990. godine starosno prilagođena stopa smrtnosti od kardiovaskularnih bolesti bila je 330 na 100.000 odraslih, a danas iznosi 86 na 100.000 prema zvaničnim korejskim podacima. Istovremeno, stopa kontrole hipertenzije porasla je sa oko 5% na 59%.
Kako su to postigli?
Univerzalno zdravstveno osiguranje: Od 2000. godine sistem zdravstvenog osiguranja konsolidovan je u jedinstvenu šemu koja pokriva skoro celo stanovništvo, smanjujući izdatke iz ličnog budžeta i olakšavajući pristup podacima na nivou populacije.
Access to population-level health data was a crucial part of the strategy - fotoVoyager
Subvencionisani i pristupačni lekovi: Generički lekovi su jeftini i široko dostupni, a državne subvencije smanjuju učešće pacijenata u troškovima lečenja (obično 10–20%). Prema podacima iz 2025, oko 60% pacijenata prima kombinovanu terapiju (dve ili više medikacija).
Smanjenje unosa soli: Kampanje i saradnja s prehrambenom industrijom dovele su do smanjenja dnevnog unosa soli za oko 43% između 2005. i 2022. Posebna pažnja posvećena je instant nudlama, sosovima i tradicionalnim jelima kao što je kimči, kao i obrocima u školama.
The government has pushed to reduce sodium levels in food - PEDRO PARDO/AFP via Getty Images
Uloga podataka i praćenja
Južna Koreja je izgradila robusne baze podataka koje prate stopu svesti, lečenja i kontrole hipertenzije. Stručnjaci naglašavaju da bez podataka ne može da se proceni gde sistem zakaže i koje mere su potrebne.
Izazovi koji ostaju
I pored uspeha, postoje problemi: niža detekcija i lečenje među mlađim odraslima i osobama nižeg socioekonomskog statusa, kao i zabrinutost zbog rasta gojaznosti i smanjene fizičke aktivnosti među mladima.
Šta mogu da nauče druge zemlje?
„Hipertenziju treba tretirati kao prioritet zdravstvenog sistema — od identifikacije do dugoročne podrške pacijentima,“ kaže prof. Hyeon Chang Kim.
Tri ključna principa koja su primenljiva široko su: 1) Prioritetizacija hipertenzije unutar zdravstvenih politika; 2) Upotreba podataka za praćenje i poboljšanje; 3) Kontinuitet — povezivanje skrininga sa pristupačnim lečenjem i dugoročnom podrškom.
Primeri implementacije drugde
WHO-ova strategija HEARTS usvojena je u oko 40 zemalja. Primer Bangladeša pokazuje da sistemske promene u 300 kliničkih centara mogu podići stopu kontrole sa 20% na 59% među 500.000 pacijenata uključenih u program.
Zaključak
Južna Koreja je pokazala da kombinacija univerzalnog osiguranja, redovnih skrininga, pristupačnih lekova, smanjenja unosa soli i jakih sistema podataka može brzo i značajno smanjiti posledice hipertenzije. Iako izazovi postoje, osnovni elementi modela su prenosivi i predstavljaju praktičan put za smanjenje opterećenja od kardiovaskularnih bolesti širom sveta.
Pomozite nam da budemo bolji.
