Iskopavanja u Murciji otkrila su crkvu iz 5. veka koja je, prema novoj studiji, ostala u liturgijskoj upotrebi sve do 9. veka. Radiokarbonsko datovanje, keramičke analize i materijalni nalazi (vage, tegovi, ranohrišćanska lampa) ukazuju na kontinuitet verskih i zajedničkih praksi nakon osvajanja 713. godine. Nalazi su povezani sa kūrom Tudmīr i sugerišu postepenu fiskalnu i društvenu integraciju hrišćanskih zajednica u Al-Andalus.
Crkva iz 5. veka u Murciji menja istoriju: dokazi o dugotrajnoj koegzistenciji Mavara i hrišćana
Church reshapes Spain's history: did Moors and Christians ever live in peace?
Iskopavanja na brežuljku Cerro de la Virgen de Calasparra, na severozapadu pokrajine Murcia, dovela su do otkrića koja navode istoričare da preispitaju uobičajene predstave o ranom periodu Al-Andalusa. Arheološki nalazi ukazuju na to da je ranohrišćanska crkva iz prve polovine 5. veka ostala u verskoj upotrebi vekovima nakon muslimanskog osvajanja 713. godine.
Nova studija, objavljena u časopisu Salduie i potpisana od strane Davida Martíneza i Rubéna Fernándeza, dokumentuje crkvu sa jednim brodom i tripartitnim presbiternijem — tipičan plan kasnoantičkih i ranovizantijskih crkava. Radiokarbonsko datovanje smešta izgradnju između 410. i 440. godine, a stratigrafske i keramičke analize potvrđuju dugotrajan kontinuitet naseljavanja.
Arhitektura i materijalni dokazi
Arheolozi ističu arhitektonske paralele sa vizigotskim primerima poput Santa Cristina de Lena, ali i sa parohijskim i episkopalnim kompleksima u Siriji, što ukazuje na širenje sličnih modela širom Mediterana u kasnoj antici. Među ranijim nalazima iz lokacije bila je i bronzana ranohrišćanska lampa u obliku euharistijske golubice, koja je ocenjena kao izuzetan nalaz u evropskom kontekstu.
Kontinuitet verske funkcije nakon osvajanja
Najvažniji zaključak studije nije samo starost objekta, već njegovo zadržavanje verske funkcije i nakon dolaska muslimanskih vlasti. Autori naglašavaju da nema jasnih arheoloških dokaza da je crkva pretvorena u džamiju ili potpuno deskralizovana neposredno posle 713. godine. Nalazi keramike i drugih predmeta interpretiraju se kao pokazatelji nastavka liturgije i zajedničkih praksi koje su obuhvatale i upravljanje resursima.
„Tipološka i stratigrafska analiza keramike ukazuje na liturgijski karakter crkve koji traje još u 9. veku.“ — David Martínez i Rubén Fernández
Fiskalni dokazi i administrativni okvir
Studija smešta nalaze u okvir kūre Tudmīr — administrativne jedinice koja je nastala nakon ugovora iz 713. godine između muslimanskih vlasti i vizigotskog plemića Teodemira. Među otkrivenim predmetima nalaze se vage, tegovi i drugi predmeti koji ukazuju na poresku i ekonomsku aktivnost; jedan teg nosi arapski natpis često tumačen kao „pravda pripada Bogu“.
Takvi nalazi sugerišu da lokalna hrišćanska zajednica nije bila izolovana od novih fiskalnih zahteva, već je bila integrisana u administrativne i trgovačke tokove nove andaluzijske vlasti. Lokacija je tako, pored verske, imala i teritorijalno-ekonomsku ulogu zahvaljujući povoljnom položaju nad važnim komunikacionim pravcima i poljoprivrednim resursima.
Šira istorijska implikacija
Autori zaključuju da slučaj Calasparra podržava sliku postepenog procesa islamizacije — obuhvatajući administrativnu reorganizaciju, fiskalnu integraciju i društvene promene — a ne trenutne i sveobuhvatne demografske ili institucionalne zamene. Prema njima, opadanje uticaja crkvenih i vizigotskih elita povezano je sa centralizacijom fiskalnih struktura i urbanizacijom, pre svega privlačnošću Kordobe.
Više od 1.300 godina kasnije, ostatci Cerro de la Virgen otvaraju važno poglavlje u razumevanju prelaza iz vizigotskog sveta u Al-Andalus i pokazuju da su lokalni tokovi promena mogli biti pregovarački, sporadični i višeslojni.
Napomena: tekst je zasnovan na studiji objavljenoj u Salduie i preveden je i sažet radi šire javnosti.
Pomozite nam da budemo bolji.
