Studija sa Jinan University pokazuje da neka gradska stabla oslobađaju velike količine izoprena i drugih VOC koji pojačavaju stvaranje ozona pri tlu. Merenja sa meteorološke kule u Pekingu otkrila su da se emisije pojačavaju 7–8 puta između 20°C i 35°C. Autori ne predlažu uklanjanje zelenila, već selektivnu sadnju manje emisivnih vrsta — zamenom ~10% najemitujućih stabala u Pekingu emisije izoprena mogle bi pasti za najmanje 29%.
Neka Gradska Drveća Pogoršavaju Kvalitet Vazduha: Kako Selektivno Saditi Zelenilo U Vremenu Zagrevanja
Scientists reveals some trees are actually worsening urban air quality as climate warms
Nova studija istraživača sa Jinan University u Kini otkriva da određene vrste gradskog drveća oslobađaju velike količine isparljivih organskih jedinjenja (VOC) — posebno izoprena — koja mogu pojačati stvaranje ozona pri tlu i pogoršati kvalitet vazduha tokom toplih dana.
Kako je istraživanje izvedeno
Naučnici su instalirali sistem za direktno merenje emisija na platformu visoku 102 m na meteorološkoj kuli u Pekingu i paralelno radili merenja u laboratoriji pri podnožju. Senzori su beležili hemijske signale nekoliko puta u sekundi, omogućivši precizno praćenje "hemijskog daha" grada i izvornih emisija kao što su drveće, saobraćaj, industrija i domaćinstva.
Ključni nalazi
Izopren je identifikovan kao jedno od najreaktivnijih jedinjenja u atmosferi Pekinga, a analiza je pokazala da većina izoprena potiče od drveća, naročito od vrsta koje prirodno emituju ovo jedinjenje.
High isoprene levels found in Beijing, attributable to the tree species present (Xianjun He)
Toplota pojačava emisije: između 20°C i 35°C hemijska reaktivnost izdanih VOC-a raste približno 7–8 puta, što znači da će zagrevanje pojačati negativan uticaj nekih vrsta drveća na primarni nivo ozonskog zagađenja pri tlu.
Peking je među gradovima sa najvišim nivoima izoprena u poređenju sa drugim posmatranim urbanim sredinama, delom zbog široke sadnje vrbe (Salix babylonica) i kineskog belog topola (Populus tomentosa).
Regionalne razlike i implikacije
Istraživači napominju da sličan problem može postojati i u drugim gradovima severne Kine (npr. Harbin, Changchun) i u nekim gradovima u Aziji i Okeaniji gde su zasađene srodne vrste. U evropskim gradovima je, prema autorima, manje vrsta koje emituju izopren; tamošnje autohtone vrste češće oslobađaju monoterpene, koji takođe doprinose ozonu, ali obično u manjim količinama.
Direct emission measurement system set up on a platform 102 meters high on Beijing's meteorological tower (Xianjun He)
Preporuke — ne seći već planirati
Naučnici jasno upozoravaju: ovo nije poziv na smanjenje urbanog zelenila ili uklanjanje zrelih stabala, jer drveće ima brojne koristi — hlađenje, zadržavanje zagađivača, biodiverzitet i dobrobit ljudi. Umesto toga, preporučuju selektivno ozelenjavanje i promenu vrste pri budućim sadnjama.
Za Peking, model iz studije pokazuje da zamena oko 10% najemitujućih stabala vrstama sa niskim potencijalom emisije mogla bi smanjiti ukupne emisije izoprena za najmanje 29%.
"Naši nalazi ističu hitnu potrebu za selektivnim urbanim planiranjem u programima ozelenjavanja kao odgovor na zagrevanje klime," navode autori.
Šta to znači za gradove i planere
Praktične preporuke za urbaniste i uprave zelenilom:
- Uvrstiti podatke o emisijama VOC pri izboru vrsta za sadnju;
- Prioritet dati vrstama koje hlade grad i imaju nizak emisioni potencijal;
- Očuvati postojeće velike stabla kada je to moguće i ublažavati rizike drugim merama (smanjenje saobraćajnih emisija, kontrole industrije, planovi za toplotne talase);
- Primenjivati lokalne inventare drveća i procene rizika kako bi se ciljano menjale vrste tamo gde su koristi najveće.
Ova studija podseća da je urbano ozelenjavanje višedimenzionalno — mora da uravnoteži koristi (hlad, apsorpcija zagađivača, dobrobit) sa mogućim hemijskim interakcijama koje menjaju lokalni kvalitet vazduha, posebno u uslovima zagrevanja klime.
Pomozite nam da budemo bolji.
