Studija sa Osaka Metropolitan University pokazuje da čistač‑kljunac koristi ogledalo da locira "parazite" i brzo pokušava njihovo uklanjanje — u nekim slučajevima za manje od jednog sata, prosečno za oko 82 minuta. Ribe su takođe izvodile namerna ponašanja koja istraživači tumače kao "testiranje kontingencije", što ukazuje na razumevanje uzrok–posledice. Rezultati sugerišu da elementi samosvesti i kritičkog promišljanja mogu biti prisutni i kod riba, ne samo kod morskih sisara.
Zašto je čistač‑kljunac (Labroides dimidiatus) možda „genije“ koralnih grebena
Cleaner wrasse picking parasites of a Fusilier fish. Underwater Macro Image taken scuba diving in Raja Ampat, Indonesia.© SergeUWPhoto/Shutterstock.com
Novo istraživanje sa Osaka Metropolitan University pokazuje da čistač‑kljunac (Labroides dimidiatus) nije samo važan za higijenu grebena već i za razumevanje životinje samosvesti. Studija otkriva da ove male ribe koriste ogledalo i ciljano eksperimentišu kako bi testirale uzročno‑posledične veze, što ukazuje na sposobnosti koje se ranije pripisivale pre svega morskim sisarima.
Cleaner wrasse play an important role in keeping other reef fish clean and parasite-free.©DiveIvanov/Shutterstock.com(DiveIvanov/Shutterstock.com)
Šta rade čistači‑kljunci?
Čistači‑kljunci su poznati kao "podvodni kozmetičari" — uklanjaju mrtvu kožu i parazite sa većih riba, često ulazeći čak i u usta klijenata. Time održavaju zdravlje populacije riba i podstiču biodiverzitet koralnih grebena.
Cleaner wrasse are very social and also respond to their images in mirrors.©Vojce/Shutterstock.com(Vojce/Shutterstock.com)
Kako je sprovedeno istraživanje
Istraživači su označili grupu čistača‑kljunaca malim tačkama koje podsećaju na parazite. Ogledalo je potom spušteno u akvarijum kako bi se pratila reakcija riba koje prethodno nisu videle svoj odraz. Istovremeno su korišćeni sićušni komadići škampe na dnu tanka kako bi se beležile interakcije sa predmetima iz okoline.
Previous studies on “contingency testing” were conducted on marine mammals like dolphins.©Andrea Izzotti/Shutterstock.com(Andrea Izzotti/Shutterstock.com)
Ključni nalazi
Ribe koje nisu ranije bile izložene ogledalu brzo su naučile da koriste svoj odraz kako bi locirale i pokušale da uklone "parazitske" oznake. U nekim slučajevima prve pokušaje uklanjanja obavljale su za manje od jednog sata; prosečno vreme reakcije iznosilo je oko 82 minuta.
Najteže zapaženi fenomen bio je novo ponašanje: riba je uzimala mali komadić škampe, ispuštala ga u blizini ogledala i pratila kako predmet pada prateći svoj odraz — ponavljano i namerno. To ponašanje istraživači tumače kao testiranje kontingencije (pokušaj da se utvrdi veza između sopstvene akcije i posledice).
Zašto je to važno
Dosad se testiranje kontingencije i slične forme samosvesti najčešće beležilo kod morskih sisara poput delfina. Ovi rezultati ukazuju da su takve kognitivne sposobnosti verovatno šire rasprostranjene među kičmenjacima, uključujući ribe, i pozivaju na šire proučavanje svesti kod različitih taksonomskih grupa.
Dr. Shumpei Sogawa, član istraživačkog tima, kaže: "Ovi nalazi sugerišu da se samosvest možda ne razvila samo u ograničenom broju vrsta koje su položile test ogledala, već da je prisutnija u širem spektru životinjskih grupa, uključujući ribe."
Istraživači ističu da su potrebna dodatna, šira istraživanja kako bi se bolje razumeli mehanizmi i granice ovih kognitivnih sposobnosti kod riba i drugih životinja.
Pomozite nam da budemo bolji.
