Analiza 10 uzoraka hidroizolacionih premaza sa rimske olupine Ilovik‑Parzine 1 otkriva prevladavajuću upotrebu intenzivno zagrejane borove smole, dok je jedan uzorak sadržao zopissu — smolu pomiješanu s pčelinjim voskom. Palinološka ispitivanja polena ukazuju na poreklo u blizini Brindisija i kasnije popravke duž Jadrana. Kombinovana hemijska i palinološka metoda otvara nove mogućnosti za rekonstrukciju puteva, izvora sirovina i tehnološkog prenosa u Sredozemlju.
2.200 Godina Stari „Prozor u Prošlost”: Šta Otkriva Rimska Olupina Ilovik‑Parzine 1
This Ancient Shipwreck Had a Portal to the PastJay's photo - Getty Images
Arheolozi i naučnici za materijale ispitali su hidroizolacione premaze sa rimskog brodoloma Ilovik‑Parzine 1 i tako rekonstruisali delove života i kretanja trgovačkog broda koji je potonuo pre oko 2.200 godina u zalivu Paržine kod ostrva Ilovik (Hrvatska).
Detaljna analiza slojeva
Olupina, otkrivena 2016. godine, predmet je istraživanja objavljenog u časopisu Frontiers in Materials. Tim je analizirao 10 uzoraka bituminoznih i smolastih premaza koji su služili za zatvaranje spojeva u drvenom trupu. Identifikovane su najmanje četiri različite aplikacije hidroizolacije raspoređene u više slojeva.
Šta su našli u uzorcima
Hemijska analiza pokazala je da većina slojeva sadrži intenzivno zagrejanu smolu četinarskog porekla (najverovatnije bor), što ukazuje na dobro poznavanje termičke obrade prirodnih smola kod antičkih majstora. Jedan od uzoraka se izdvojio nalazom zopisse — mešavine katrana ili smole sa pčelinjim voskom, formulacije koja olakšava nanošenje i menja svojstva premaza.
Polen kao putokaz
Ključni doprinos istraživanja bio je palinološki pregled: polen zarobljen u lepljivim prevlakama poslužio je kao „botanički potpis” mesta proizvodnje ili primene premaza. U uzorcima su pronađeni tragovi biljaka tipičnih za mediteranski kraj: maslina i lešnik, šume hrasta (uključujući hrast gloga), borove šume, priobalna jelša i jasen, kao i višinske sume jele i bukve.
Poreklo i životni put broda
Botanički profil i kombinacija aditiva u premazima ukazuju da je brod najverovatnije izrađen u blizini današnjeg Brindisija u južnoj Italiji — važnom rimskom pristaništu — dok su kasnije intervencije na hidroizolaciji vršene tokom plovidbi po Jadranu. Nalaz zopisse posebno ukazuje na prenos tehničkog znanja i regionalne prilagodbe u sastavu premaza.
„Ovi premazi svedoče o životu broda i o njegovim pomorskim kretanjima kroz vreme,” navodi Arnelle Charrie, korespondentni autor studije. „Kombinacija hemijske i palinološke analize omogućava razlikovanje serija lepkova i otkriva tehnološke transfere kroz Mediteran.”
Zašto je ovo važno
Dok su ranija istraživanja uglavnom fokusirana na konstrukciju brodova i poreklo drveta, ova studija ukazuje da i materijali za hidroizolaciju nose dragocene informacije: o trgovačkim rutama, izvorima sirovina i tehnikama popravljanja koje su se prenosile između regiona. Autori naglašavaju da ova analitička strategija otvara nove pravce u pomorskoj arheologiji.
Iako je Ilovik‑Parzine 1 napustio luke pre oko 2.200 godina, danas služi kao „vremenski prozor” koji zahvaljujući hemijskim tragovima i mikroskopskim biljnim ostacima otkriva priče o izradi, održavanju i kretanjima brodskih posada u antičko doba.
Pomozite nam da budemo bolji.
