Sažetak: Tvrdnja da je dr Anthony Fauci koautor rada koji povezuje nošenje maski sa većinom smrtnih slučajeva tokom španskog gripa je netačna. Studija iz 2008. zaključuje da je veći deo smrti verovatno posledica sekundarne bakterijske pneumonije, ali ne pominje maske. Stručnjaci i provere činjenica navode da nema dokaza da normalno nošenje maski izaziva bakterijsku pneumoniju.
Provera činjenica: Netačna tvrdnja da je Fauci koautor rada koji povezuje maske sa većinom smrti u španskom gripu
@mykolasosiukin and Bill Clark, accessed via Canva.com and Getty Images, illustrated by Snopes
Tvrdnja koja se širi društvenim mrežama kaže da je dr Anthony Fauci koautor naučnog rada iz 2008. koji navodno tvrdi da su maske uzrokovale većinu smrtnih slučajeva tokom pandemije španskog gripa (1918–1919). Ta tvrdnja je netačna.
Šta je stvarno istraživanje utvrdilo?
Rad pod naslovom "Predominant Role of Bacterial Pneumonia as a Cause of Death in Pandemic Influenza: Implications for Pandemic Influenza Preparedness" (The Journal of Infectious Diseases, 1. oktobar 2008) analizirao je 58 uzoraka plućnog tkiva iz obdukcija i pregledao podatke iz 109 objavljenih izveštaja (ukupno 8.398 obdukcija). Autori, među kojima je i dr Anthony Fauci, zaključili su da je veliki deo smrtnih ishoda verovatno posledica sekundarne bakterijske pneumonije koja je sledila virusnu infekciju, jer je virus oštetio respiratorni epitel i omogućio bakterijama iz nosa i grla da prodru u pluća.
Studija nije pomenuvala maske
Važno: članak ne pominje maske niti iznosi tvrdnju da je nošenje maski izazvalo bakterijsku pneumoniju. Pretraga teksta po terminima kao što su "mask" ili "face" ne daje rezultate — autori nisu napravili nikakvu vezu između upotrebe zaštitnih maski i povećanog rizika od sekundarnih bakterijskih infekcija.
U saopštenju NIAID-a iz 2008. dr Fauci je objasnio: "Virus zadire prvi udarac, dok bakterije nose nokaut" — mišljenje je da virus oštećuje disajne puteve, a onda bakterije dovode do većine smrtnih slučajeva.
Zašto je tvrdnja o maskama pogrešna?
1) Autori nisu povezali bakterijsku pneumoniju sa nošenjem maski; rad objašnjava biološki mehanizam: virus oštećuje tkivo pa bakterije iz gornjih disajnih puteva izazivaju komplikacije. 2) Nakon 2020–2023. stručnjaci i proverioci činjenica (AP, Reuters, Snopes) ponovili su da nema dokaza da normalno nošenje maski dovodi do bakterijske ili gljivične pneumonije. 3) Iako su neke studije detektovale bakterije na upotrebljenim maskama, to nije dokaz uzročnosti — nalaz bakterija na maski ne dokazuje da je nošenje maske uzrokovalo infekciju pluća.
Brojke i pogrešne interpretacije
Facebook objave su takođe tvrdile da je "90% od 50 miliona umrlih" tokom pandemije preminulo od bakterijske pneumonije. Iako je procena od oko 50 miliona ukupnih smrti kompatibilna sa CDC-ovim procenama (neke procene idu i do 100 miliona), rad iz 2008. ne tvrdi da je 90% od svih globalnih smrti direktno uzrokovano bakterijama. U jednom skupu obdukcija bakterije su pronađene u 92,7% plućnih kultura, ali taj procenat ne može biti jednostavno primenjen na ukupnu globalnu brojku smrtnih slučajeva bez dodatnih dokaza i kontekstualne analize.
Preporuka i zaključak
Fauci i njegovi koautori skreću pažnju na važnost planiranja za sekundarne bakterijske infekcije u budućim pandemijama (zalihe antibiotika, dijagnostika, prevencija). Međutim, nikakvog dokaza nema da su maske doprinele smrtnosti iz 1918. godine. Tvrdnja da je Fauci koautor rada koji optužuje maske za većinu smrti u španskom gripu je netačna.
Izvori: Morens et al., The Journal of Infectious Diseases (2008); NIAID/NIH saopštenje (2008); Associated Press (2023); Snopes (2020); Reuters (2021); CDC istorijski podaci.
Pomozite nam da budemo bolji.
